ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳು ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆಯಾದರೆ, ಸುಟ್ಟು ಹೋದರೆ, ಅಪಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದುಹೋದರೆ ನೋಟುಗಳು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಚಿಂತೆ ಬೇಡ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.ಆದರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ? ಅದರ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಯಾವುವು? ತಿಳಿಯಿರಿ.
ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟನ್ನು ಸಣ್ಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿದುಹಾಕಿದರೂ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾವು ಹರಿದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೋಡದೆ ಮನೆಗೆ ತರುತ್ತೇವೆ. ಯಾರೂ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನೋಟುಗಳು ಉಳಿದಿವೆ.
ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?
5,000 ರೂ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ 20 ನೋಟುಗಳ ದರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಜುಲೈ 2015 ರಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಿದ ಸುತ್ತೋಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹರಿದ ಮತ್ತು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಆರ್ಬಿಐ) ಮಾಸ್ಟರ್ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನೋಟುಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡಬಾರದು. ಅಂತಹ ನೋಟುಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳ ವಿನಿಮಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವು ನಿಬಂಧನೆಗಳಿವೆ. ನೋಟು ಎರಡು ತುಂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬಾರದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಬಾರದು. ಟಿಪ್ಪಣಿಯ ಸಂಖ್ಯೆ ನಿಖರವಾಗಿರಬೇಕು. ಹರಿದ ನೋಟಿನ ತುಂಡುಗಳು ಒಂದೇ ಟಿಪ್ಪಣಿಯದ್ದಾಗಿರಬೇಕು. ನೋಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಪೆನ್ನುಗಳು ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಗಳಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಆದರೆ ಬರಹಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಮತ್ತು ಹರಿದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೆ ಗ್ರಾಹಕರು ದೂರು ನೀಡಬಹುದು. ಆರ್ಬಿಐ ಒಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, https://cms.rbi.org.in ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ದೂರಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿ ನೀವು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಸೀದಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, 4 ನೇ ಮಹಡಿ, ಸೆಕ್ಟರ್ 17, ಚಂಡೀಗಢ-160017 ಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆಯಬಹುದು.
