ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಆರ್ಬಿಐ) ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುದ್ರಿಸಬೇಕಾದ ಅಥವಾ ರಚಿಸಬೇಕಾದ ಹಣದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಆರ್ಬಿಐ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಆರ್ಬಿಐಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅದು ಕರೆನ್ಸಿ ಅಥವಾ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾಣ್ಯ ಅಥವಾ ನೋಟನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಆರ್ಬಿಐಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿ ಬೇಕು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಯಿಂದ 20 ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗಿನ ನಾಣ್ಯಗಳು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿವೆ. 30 ಮತ್ತು 50 ರೂಪಾಯಿಗಳ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳಿವೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ, ಐದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯದ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ವೈರಲ್ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯಗಳು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಒಂದು ಹಿತ್ತಾಳೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ದಪ್ಪ ಲೋಹದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ದಪ್ಪ ನಾಣ್ಯದ ಸರ್ಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಲಿ ಐದು ರೂಪಾಯಿಗಳ ದಪ್ಪ ಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿತ್ತಾಳೆ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.ಐದು ರೂಪಾಯಿ ದಪ್ಪ ನಾಣ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಲೋಹವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ಶೇವಿಂಗ್ ಬ್ಲೇಡ್ಗಳಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದು, ಇದಕ್ಕೆ 5 ರೂ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಅಂಶವು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವೆಚ್ಚವು ಅದರ ಮುಖಬೆಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿದರೆ, ಆ ನಾಣ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು 5 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ 5 ಬ್ಲೇಡ್ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರೆ, ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ತಲಾ 2 ರೂ.ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ (ಒಟ್ಟು 10 ರೂ.) ನಾಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ಲೋಹದ ಆಂತರಿಕ ಮೌಲ್ಯವು ಅದರ ವಿತ್ತೀಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ಆರ್ಬಿಐ ದಪ್ಪವಾದ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯದಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಾಣ್ಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.
ಆರ್ಬಿಐ ಹಳೆಯ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಅಕ್ರಮ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ. ಈ ಹಳೆಯ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಲೋಹಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರರು ಈ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು 5 ರೂ ನಾಣ್ಯದಲ್ಲಿ 6 ಬ್ಲೇಡ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆರ್ ಬಿ ಐ ತೆಳುವಾದ 5 ರೂ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಬ್ಲೇಡ್ ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
