ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಕ್ಷಣಗಣನೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕ ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪನ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಮನೆಗಳು, ಬೀದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿವೆ. ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ, ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಭಜನೆ, ಆರತಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲು ಭಕ್ತರು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಬಾರಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿಯಂದು ಗಣೇಶನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ, ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಹಬ್ಬವೂ ಹೌದು. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಮೋದಕ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಗಣಪತಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಮಂಟಪಗಳಲ್ಲೂ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಪ್ರಸಾದ ವಿತರಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ.
‘ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪಾ ಮೋರಿಯಾ’ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣ ಕಳೆಗಟ್ಟಲಿದ್ದು, ಮಕ್ಕಳು, ಯುವಕರು, ಹಿರಿಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಗಣೇಶನ ಆಗಮನವನ್ನು ಕಾತರದಿಂದ ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿಯಂದು ಭಗವಾನ್ ಗಣೇಶ ಜನಿಸಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಬ್ಬದ ಮಹತ್ವ
· ವಿಘ್ನನಿವಾರಕ: ಗಣೇಶನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
· ಹೊಸ ಆರಂಭ: ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಕೆಲಸ, ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಗಣೇಶನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
· ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಐಕ್ಯತೆ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನರ ನಡುವೆ ಐಕ್ಯತೆ ಮೂಡಿಸಲು ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದರು
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯು ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ 10 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಕೊನೆಯ ದಿನವನ್ನು ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ 2026 ಯಾವಾಗ?
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ: 14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026
-
ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ಥಿ ಆರಂಭ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ 7:06
-
ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿ ಮುಕ್ತಾಯ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ 7:44
-
ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಗಣೇಶ ಪೂಜೆ ಸಮಯ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 11:02ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1:31ರವರೆಗೆ
-
ರಾಹುಕಾಲ: ಬೆಳಗ್ಗೆ 7:38ರಿಂದ 9:11ರವರೆಗೆ
-
ಚಂದ್ರ ದರ್ಶನ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಯ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 9:06ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 8:04ರವರೆಗೆ
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಪೂಜೆಗೆ ಶುಭ ಸಮಯ ಯಾವುದು?
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 11:02ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1:31ರವರೆಗೆ ಗಣೇಶ ಪೂಜೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಎಂದು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಗಣೇಶನನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಬಹುದು.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಮಹತ್ವ
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶನನ್ನು ಶಕ್ತಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ದೇವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾವುದೇ ಶುಭ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಗಣೇಶನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಗಣೇಶನನ್ನು ವಿಘ್ನ ನಿವಾರಕ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವು ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೆರವೇರಲಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮೊದಲು ಗಣೇಶನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಣೇಶನಿಗೆ ಗಜಾನನ, ಧೂಮಕೇತು, ಏಕದಂತ, ವಕ್ರತುಂಡ, ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಗಳು
1. ಆವಾಹನ
ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸಿ, ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆವಾಹನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಪ್ರಾಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ
ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ದೇವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ವಿಧಿಯೇ ಪ್ರಾಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ.
3. ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆ
‘ಷೋಡಶ’ ಎಂದರೆ 16 ಮತ್ತು ‘ಉಪಚಾರ’ ಎಂದರೆ ದೇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸೇವೆ ಅಥವಾ ಗೌರವ. ಈ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಪಾದ ತೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು, ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಗಂಗಾಜಲ, ವಸ್ತ್ರ, ಹೂವು, ಅಕ್ಷತೆ, ಹಾರ, ಸಿಂಧೂರ ಮತ್ತು ಚಂದನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮೋದಕ, ವೀಳ್ಯದೆಲೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಧೂಪ, ದೀಪ ಮುಂತಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
4. ಉತ್ತರ ಪೂಜೆ
ಗಣೇಶ ವಿಸರ್ಜನೆಗೂ ಮುನ್ನ ನಡೆಸುವ ಅಂತಿಮ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಪೂಜೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆ, ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಗಣೇಶ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಭಜನೆ, ಆರತಿ ಹಾಗೂ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಸರಳವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಆಚರಿಸಬಹುದೇ?
ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಆಚರಿಸಬಹುದು. ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಹೂವುಗಳು ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬಹುದು.ಆವಾಹನ, ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪೂಜೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು. ಮೋದಕ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಗಣೇಶನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಸರಳವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರೂ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಗಣಪತಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ಯಾವಾಗ?
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ನಂತರ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
-
1.5 ದಿನಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 2026
-
3ನೇ ದಿನದ ವಿಸರ್ಜನೆ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 2026
-
5ನೇ ದಿನದ ವಿಸರ್ಜನೆ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2026
-
7ನೇ ದಿನದ ವಿಸರ್ಜನೆ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2026
-
ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿ – 10ನೇ ದಿನ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, 2026
ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಅಂತಿಮ ವಿಸರ್ಜನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಗಣೇಶ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮಹತ್ವ
ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣೇಶ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಬಳಿಕ ಗಣೇಶನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜೀವನದ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಣೇಶನನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಡುವಾಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಅಡೆತಡೆಗಳು ದೂರವಾಗಲಿ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಮತ್ತೆ ಗಣೇಶನು ಆಗಮಿಸಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಭಕ್ತರು ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಅಲಂಕಾರ
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೂವು, ಮಣ್ಣು, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೃತಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಕರಗುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮಣ್ಣಿನ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ನೀರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
