ಬ್ಯಾಂಕ್’ಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (Schemes) ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಈಗ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ.
ಹೌದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಪ್ಪು ಸ್ಕೀಮ್ ಅಥವಾ ಸರ್ವಿಸ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದು ಸಾಬೀತಾದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ಪಾವತಿಸಿದ ಪೂರ್ಣ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಾಪಸ್ ನೀಡಬೇಕು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾದ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಪರಿಹಾರ (Compensation) ಕೂಡ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಮುಗಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಕಮಿಷನ್ ಪಡೆಯಲು ಸ್ಕೀಮ್ಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ‘ಇನ್ಸೆಂಟಿವ್’ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು.ಕರೆ ಮಾಡಲು ಸಮಯ ನಿಗದಿ: ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅವರ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಫೋನ್ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಫೋನ್ ಮಾಡುವುದಾದರೂ ಸಹ ಕೇವಲ ಕಚೇರಿ ಸಮಯದ (Office Hours) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕರೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಬಲವಂತದ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧ: ಬ್ಯಾಂಕ್’ನ ಒಂದು ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಪಡೆಯಲು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲೋನ್), ಮತ್ತೊಂದು ಥರ್ಡ್-ಪಾರ್ಟಿ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇರಬೇಕು.
ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಬಳಕೆ ಬೇಡ: ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪ್ ಅಥವಾ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿಸುವಂತಹ ‘ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್’ (ಮೋಸದ ವಿನ್ಯಾಸ) ಬಳಸಬಾರದು ಎಂದು ಆರ್ಬಿಐ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ಹಂತ:
ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರು ಈ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಮಾರ್ಚ್ 4 ರವರೆಗೆ ಸಮಯ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಪೇಪರ್ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಓದಿ. ಬ್ಯಾಂಕ್ನವರು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎನಿಸಿದರೆ, ನೀವು ನೇರವಾಗಿ ಆರ್ಬಿಐ ಓಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್ಗೆ (Ombudsman) ದೂರು ನೀಡಬಹುದು.
ದೂರು ನೀಡುವ ಹಂತಗಳು (Step-by-Step Guide)
ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಮಗೆ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಸ್ಕೀಮ್ ಅಥವಾ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು:
- ಮೊದಲ ಹಂತ: ಲಿಖಿತ ದೂರು (Internal Complaint)
o ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಶಾಖಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಿಗೆ (Branch Manager) ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ‘Grievance Redressal’ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಲಿಖಿತ ದೂರು ನೀಡಿ.
o ದೂರು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ನೀಡುವ ಅಕ್ನಾಲೆಡ್ಜ್ಮೆಂಟ್ (Acknowledgement) ಅಥವಾ ದೂರು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಜೋಪಾನವಾಗಿಡಿ. - ಎರಡನೇ ಹಂತ: 30 ದಿನಗಳ ಕಾಯುವಿಕೆ
o ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಮ್ಮ ದೂರಿಗೆ 30 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಉತ್ತರ ನಿಮಗೆ ತೃಪ್ತಿ ತರದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ. - ಮೂರನೇ ಹಂತ: ಆರ್ಬಿಐ ಓಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್ಗೆ ದೂರು (RBI Ombudsman)
o ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ನೀಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನೀವು ನೇರವಾಗಿ ಆರ್ಬಿಐನ CMS (Complaint Management System) ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು.
o ವೆಬ್ಸೈಟ್: https://cms.rbi.org.in
o ಇಲ್ಲಿ ನೀವು ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು.
