ನೆರೆ, ಬರ ಪರಿಹಾರ: ಕೇಂದ್ರದ ಮುಂದೆ ರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆ ಬೆಟ್ಟದಷ್ಟು, ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಎಳ್ಳಷ್ಟು!

ಬೆಂಗಳೂರು- ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಬರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದತ್ತ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ.

ಸದ್ಯ 101 ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಸುಮಾರು 100 ತಾಲೂಕುಗಳು ಬರಪೀಡಿತ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 200 ತಾಲೂಕುಗಳು ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಘೋಷಣೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಎದುರಾಗಿದೆ.

ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವಂತೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಹಾಗೂ ಕಂದಾಯ ಸಚಿವ ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ್ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬರಪೀಡಿತ ತಾಲೂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಬಳಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿ (NDRF) ಮಾನದಂಡದಡಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ವಿವರವಾದ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಮೆಮೊರಾಂಡಂ ಸಲ್ಲಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ.

ಸತತ ಮೂರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಮಳೆಯಾಗದ ಸುಮಾರು 100 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ ನೈಜ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮಳೆ ಕೊರತೆ, ಬೆಳೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಜಲಮೂಲಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ವರದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ತಾಲೂಕುಗಳ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿದ್ದು, ಹೊಸ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಬರಪೀಡಿತ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಬಾರಿಯ ಬರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ರಾಜ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಆತಂಕವಿದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಬರಪೀಡಿತ ತಾಲೂಕುಗಳ ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ನಂತರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ NDRF ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಂತೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬರ ಪರಿಹಾರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇನು?

ಬರ ಪರಿಹಾರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇನು?

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬರ ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯ ತೀವ್ರ ಬರಗಾಲ ಎದುರಿಸಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಅಂದಾಜಿಸಿದ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.

2015-16ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬರದಿಂದ ಸುಮಾರು ₹14,471 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಂದಾಜಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು ₹1,540 ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಅಂದಾಜು ನಷ್ಟದ ಸುಮಾರು 10.64% ಮಾತ್ರ.

2016-17ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ₹4,702 ಕೋಟಿ ಪರಿಹಾರ ಕೋರಿದ್ದರೆ, ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ₹1,782 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಅಂದರೆ ಬೇಡಿಕೆಯ ಸುಮಾರು 38% ಮಾತ್ರ.

2018-19ರಲ್ಲಿ ಅತಿವೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ₹16,662 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಂದಾಜಿಸಿತ್ತು. 154 ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು ₹2,434 ಕೋಟಿ ಪರಿಹಾರ ಕೋರಲಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ₹949.49 ಕೋಟಿ ಮಂಜೂರಾಗಿತ್ತು.

2023ರ ಬರ: ₹33,770 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟ, ₹3,500 ಕೋಟಿ ನೆರವು

2023ರ ಬರ: ₹33,770 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟ, ₹3,500 ಕೋಟಿ ನೆರವು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತ್ತೀಚಿನ ದೊಡ್ಡ ಬರದ ಉದಾಹರಣೆ 2023ರದು. ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು 236 ತಾಲೂಕುಗಳ ಪೈಕಿ 223 ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಬರಪೀಡಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಸುಮಾರು 46 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಬರ ನಷ್ಟವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ₹33,770.10 ಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿತ್ತು. NDRF ಅಡಿ ₹17,901.73 ಕೋಟಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ₹3,500 ಕೋಟಿ ಪರಿಹಾರ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತು. ರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಸುಮಾರು 19% ಮಾತ್ರ.

ಪರಿಹಾರ ಬಿಡುಗಡೆ ವಿಳಂಬವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ ಹೋಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ₹3,500 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಹೀಗಾಗಿ 2023ರ ಬರ ಪರಿಹಾರವೂ ಕರ್ನಾಟಕ–ಕೇಂದ್ರದ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

ನೆರೆ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಚಿತ್ರ

ನೆರೆ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಚಿತ್ರ

ಬರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪ್ರವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ದೊರೆತ ಪರಿಹಾರದ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

2019-20ರಿಂದ 2021-22ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಮಾರು ₹78,395 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. NDRF ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಡಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ₹8,277 ಕೋಟಿ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಮನವಿ ಮಾಡಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊತ್ತ ₹3,965 ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಸುಮಾರು 48% ಪರಿಹಾರ ದೊರೆತಿದೆ.

2019ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ₹3,891.80 ಕೋಟಿ ಕೋರಿದ್ದರೆ, ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ₹1,652.85 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು.

2020ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ₹755.81 ಕೋಟಿ ಕೋರಲಾಗಿದ್ದು, ₹577.84 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

2020ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್–ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ₹1,505.69 ಕೋಟಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ₹740.46 ಕೋಟಿ ದೊರಕಿತು.

2021ರ ಜುಲೈ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ₹841.57 ಕೋಟಿ ಕೋರಲಾಗಿದ್ದು, ₹501.88 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

2021ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್–ನವೆಂಬರ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ₹1,282 ಕೋಟಿ ಪರಿಹಾರ ಕೇಳಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ₹492.39 ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು.

NDRF ಹಣ ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ?

NDRF ಹಣ ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ?

ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಸಾಲದಾದಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೆರವಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರದ ಮೆಮೊರಾಂಡಂ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ನಷ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡದ ವರದಿ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆಯ ಬಳಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೂಲಕ NDRFನಿಂದ ನೆರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ NDRF ನೆರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತುರ್ತು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ನೆರವು. ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟದ ಮೊತ್ತ ಮತ್ತು NDRF ಅಡಿ ಅನುಮೋದನೆಯಾಗುವ ಮೊತ್ತ ಒಂದೇ ಆಗಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮ ಇಲ್ಲ.

ರೈತರಿಗೆ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಮಾನದಂಡ

ರೈತರಿಗೆ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಮಾನದಂಡ

NDRF ಮಾನದಂಡದ ಪ್ರಕಾರ ಕನಿಷ್ಠ 33%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆ ಹಾನಿ ಉಂಟಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠ ಎರಡು ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಪರಿಹಾರ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ ₹8,500, ನೀರಾವರಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ₹17,000 ಹಾಗೂ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ₹22,500 ಪರಿಹಾರದ ಮಾನದಂಡವಿದೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯದ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ವಾದವೇನೆಂದರೆ, ಬರದಿಂದ ರೈತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ನಷ್ಟ ಈ ಮಾನದಂಡದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ–ರಾಜ್ಯ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ?

ಕೇಂದ್ರ–ರಾಜ್ಯ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ?

ಈ ಬಾರಿ ಬರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆರವು ಪಡೆಯುವುದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

ಒಂದೆಡೆ ಮಳೆ ಕೊರತೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕುಸಿತ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ, ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವಿನ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ಬರಪೀಡಿತ ತಾಲೂಕುಗಳ ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿ, ನಷ್ಟದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂದಾಜು ಮತ್ತು NDRF ಮಾನದಂಡದಡಿ ರಾಜ್ಯ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೆಮೊರಾಂಡಂ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಲಿದೆ.

ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಾನದಂಡ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡದ ವರದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೆರವು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಇದರ ನಡುವೆ, ಹಿಂದಿನ ಬರ ಮತ್ತು ನೆರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಕೇಳಿದ ಮೊತ್ತ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊತ್ತದ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಮತ್ತೆ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.