ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೂ, ಇಂದಿಗೂ ಹಲವರು ಡಿಪ್ರೆಶನ್ (ಖಿನ್ನತೆ) ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ದುಃಖ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಡಿಪ್ರೆಶನ್ ಎಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಲೋಚನೆ, ಭಾವನೆ, ವರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜೀವನದ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಐವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಖಿನ್ನತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೇನು?
ಡಿಪ್ರೆಶನ್ ಉಂಟಾಗಲು ಯಾವುದೇ ಒಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವೈಯಕ್ತಿಕ, ದೈಹಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಅಂಶಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು:
ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಸಮತೋಲನ: ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಸೆರೋಟೊನಿನ್ ಮತ್ತು ಡೋಪಮಿನ್ನಂತಹ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕಗಳ (ನ್ಯೂರೋಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್) ವ್ಯತ್ಯಾಸ.
ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಆತಂಕ: ನಿರಂತರ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಒತ್ತಡ, ಉದ್ಯೋಗ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ.
ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ: ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬಿರುಕು.
ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತಗಳು: ಆಪ್ತರ ಅಗಲಿಕೆ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಎದುರಾಗುವ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹಿನ್ನಡೆಗಳು.
ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು: ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೋಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ.
ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು: ದೀರ್ಘಕಾಲದ ದೈಹಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಔಷಧಿಗಳ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮ.
ಡಿಪ್ರೆಶನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಖಿನ್ನತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಡುವ ದುಃಖ ಅಥವಾ ಶೂನ್ಯತೆಯ ಭಾವನೆ.
ಹಿಂದೆ ಖುಷಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ತನೆ ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಸದಾ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಆಯಾಸ, ನಿರಾಸಕ್ತಿ.
ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುವುದು.
ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು.
ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ಅತಿಯಾದ ಕಿರಿಕಿರಿ ಅಥವಾ ಆತಂಕ.
ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿರಲು ಬಯಸುವುದು.
ಹಸಿವಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತ.
ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ
ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ: ಆಟೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು, ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಲು ಹಿಂಜರಿಯುವುದು, ಮೌನಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಅತಿಯಾಗಿ ಅಳುವುದು.
ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ: ಅತಿಯಾದ ಕೋಪ, ನಿರಂತರ ಆತಂಕ, ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಭಯ, ಕೆಲಸ/ಓದನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಆಪ್ತರಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು.
ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ: ಹಾರ್ಮೋನ್ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದಾಗುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾವಣೆ, ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಕಾಡುವ ಖಿನ್ನತೆ (Postpartum Depression) ಹಾಗೂ ಮನೆ-ಕೆಲಸದ ದ್ವಿಮುಖ ಒತ್ತಡ.
ಡಿಪ್ರೆಶನ್ನಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಸರಳ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು
ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಖಿನ್ನತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮರಳಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಹಾದಿಗೆ ತರಬಹುದು:
ವೃತ್ತಿಪರರ ನೆರವು ಪಡೆಯಿರಿ: ಲಕ್ಷಣಗಳು ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮನೋವೈದ್ಯರು ಅಥವಾ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳನ್ನು સંપರ್ಕಿಸಿ. ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪಿ (CBT) ಯಂತಹ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ ತರುತ್ತವೆ.
ದೈನಂದಿನ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಯೋಗ: ಪ್ರತಿದಿನ ಕನಿಷ್ಠ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ನಡಿಗೆ, ಯೋಗ ಅಥವಾ ಲಘು ವ್ಯಾಯಾಮ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಪಿ ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಧ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಮೈಂಡ್ಫುಲ್ನೆಸ್: ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅತಿಯಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರಿ: ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮುಚ್ಚಿಡದೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಅಥವಾ ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿ: ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ ಕ್ರಮ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನ/ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೂರವಿರುವುದು.
ಸಣ್ಣ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ: ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
