ನವದೆಹಲಿ-: ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸೋಮವಾರ ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸುಮಾರು 1.45 ಕೋಟಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಮತದಾರರ ಪೈಕಿ 47.7 ಲಕ್ಷ ಮಂದಿಯ ಹೆಸರುಗಳು ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 4, 2026ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.
ದೆಹಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಕಾಣಿಸದ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರು ಆತಂಕಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರೊಳಗೆ ಫಾರ್ಮ್–6 ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅಗತ್ಯ ಪೂರಕ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಹಕ್ಕು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ, ನೋಟಿಸ್ ಹಾಗೂ ವಿಲೇವಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.
ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು
ಜೂನ್ 30ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 17ರವರೆಗೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆ-ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಡಿ ಗಣತಿ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 97.5 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದೆಹಲಿಯ ಒಟ್ಟು 1,45,10,299 ಮತದಾರರ ಪೈಕಿ ಶೇ.67.18ರಷ್ಟು ಆಗಿದೆ.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸುಮಾರು 47.7 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರನ್ನು ‘ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗದವರು’ (Uncollectable) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ASDDO—Absent, Shifted, Dead, Duplicate and Others—ವರ್ಗಗಳಡಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಬೇಕಿಲ್ಲ; ಹಕ್ಕು-ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು
ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
SIR ವೇಳೆ ಮತದಾರರ ಗಣತಿ ನಮೂನೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಪ್ರಮಾಣ ದೆಹಲಿಯ 70 ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಾಯುವ್ಯ ದೆಹಲಿಯ ರೋಹಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ.83.43ರಷ್ಟು ನಮೂನೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಗ್ನೇಯ ದೆಹಲಿಯ ತುಘಲಕಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇ.52.15ರಷ್ಟು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ನಗರದಲ್ಲಿನ ವಲಸೆ, ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆ, ಮನೆ ಮುಚ್ಚಿರುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನೂ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರುತ್ತಿದೆ.
ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಸಕ್ತ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ 2002ರ ಹಿಂದಿನ Intensive Revision ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿ 2002ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. 2002ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಇದು ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗವಲ್ಲ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ/ತೀವ್ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ದೆಹಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2002ರ Intensive Revision ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದಿನ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ Intensive Revision ವರ್ಷಗಳು 2002, 2003, 2005 ಮತ್ತಿತರವಾಗಿವೆ.
ದೇಶಾದ್ಯಂತ SIRನ ವಿಸ್ತರಣೆ
SIR ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ದೆಹಲಿ SIR ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟನೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಕಳೆದ ವರ್ಷದಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
2025ರ ಜೂನ್ 24ರಂದು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ SIR ಆರಂಭಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಘೋಷಿತ ಉದ್ದೇಶ—ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರ ಹೆಸರು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅನರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. ಬಿಹಾರದ ಹಿಂದಿನ Intensive Revision 2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು.
ನಂತರ 2025ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ SIRನ ಎರಡನೇ ಹಂತವನ್ನು 9 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು 3 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಗುಜರಾತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.
2026ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತವಾಗಿ 16 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು 3 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ SIR ನಡೆಸಲು ಆದೇಶಿಸಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ 36.73 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮನೆ-ಮನೆಗೆ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ 3.94 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು Booth Level Officers (BLOs) ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.
ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿಲುವು
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆ
SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿರದೆ, ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಕುರಿತ ಕಾನೂನು ಚರ್ಚೆಯನ್ನೂ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಬಿಹಾರದ SIR ಕುರಿತು ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ.
2026ರ ಮೇ 27ರ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಧಾರ್ ಅನ್ನು ನಾಗರಿಕತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಗುರುತಿನ ದೃಢೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ದಾಖಲೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತ್ತು.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿನ SIR ಕುರಿತ ಪ್ರಕರಣಗಳೂ ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ-ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ಇದರಿಂದ SIRನಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ದಾಖಲೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಹ ಮತದಾರರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಅವಕಾಶ ಎಂಬ ಮೂರು ಅಂಶಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.
ಮತದಾರರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ
ಈಗ ದೆಹಲಿ ಮತದಾರರ ಮುಂದಿರುವ ಅವಕಾಶವೇನು?
ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಕಾಣಿಸದಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹೊರಗುಳಿದಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರೊಳಗೆ ಫಾರ್ಮ್–6 ಮೂಲಕ ಹಕ್ಕು ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಚುನಾವಣಾ ಕಚೇರಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ ಅರ್ಹರಾದವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.
ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮತದಾರರ ಸೇವೆಗಳ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ದೆಹಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ SIR 2026ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ, 2002ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ, ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 47.7 ಲಕ್ಷ ಹೆಸರುಗಳು ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸದಿರುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು-ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ತೀರ್ಮಾನಗಳೇ ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಲಿವೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ದೆಹಲಿ ಮತದಾರರಿಗೆ ಈಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶ ಒಂದೇ—ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು ಇದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ; ಹೆಸರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗಡುವಿನೊಳಗೆ ಹಕ್ಕು ಸಲ್ಲಿಸಿ. ಅಂತಿಮ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನವೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತ ತಲುಪಲಿದೆ.
