ಬೆಂಗಳೂರು- ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಂಚನೆಗೊಳಗಾದ ಹಣವನ್ನು ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮರಳಿ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.
2026ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ಜುಲೈವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಜನರು ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳಿಂದ ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹558 ಕೋಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಪೈಕಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮರಳಿರುವುದು ಕೇವಲ ₹1.9 ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಗೃಹ ಇಲಾಖೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ₹35.9 ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮರಳಿರುವ ಹಣ ಸುಮಾರು ಶೇ.5ರಷ್ಟೇ. ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಾಪಸಾದ ಹಣ ಶೇ.0.4ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ. ಹಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನ್ ಹಾಕಿಸುವುದು, ತನಿಖೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಸುವ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ವಿಳಂಬವೇ ಈ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ
2026ರ ಮೊದಲ ಏಳು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಸರಾಸರಿ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.
2024ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 17,890 ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟ ₹1,841 ಕೋಟಿ. ಈ ಪೈಕಿ ₹257.8 ಕೋಟಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ, ₹183.6 ಕೋಟಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ವಾಪಸ್ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
2025ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 10,703ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದರೂ, ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟ ₹1,756.6 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ₹158.5 ಕೋಟಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ₹76.7 ಕೋಟಿ ವಾಪಸ್ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
2026ರ ಜನವರಿ–ಜುಲೈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ನಷ್ಟ ಸುಮಾರು ₹11.8 ಲಕ್ಷ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 2024ರ ಸುಮಾರು ₹10.3 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ₹16.4 ಲಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ವಂಚನೆಗಳ ಅಪಾಯ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ಮೂರು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹3,932 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟ
2024, 2025 ಹಾಗೂ 2026ರ ಜುಲೈವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳಿಂದ ₹3,932 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಹಣ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮರಳಿರುವುದು ಸುಮಾರು ₹262 ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರ.
ಅಂದರೆ, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಪ್ರತಿ ₹100ಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ₹6–₹7ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮರಳಿರುವ ಚಿತ್ರಣ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹಣದ ಹರಿವು ತಕ್ಷಣ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮರಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು
ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊರತೆ
ಹಣ ವಾಪಸಾತಿಯ ಸವಾಲಿನ ನಡುವೆಯೇ ರಾಜ್ಯದ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊರತೆ ಇದೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾನವಶಕ್ತಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ 320 ಹುದ್ದೆಗಳು ಖಾಲಿ ಇದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರು ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 200 ಹುದ್ದೆಗಳು ಖಾಲಿ ಇರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳ ತನಿಖೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪರಾಧ ತನಿಖೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳು, ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟು, ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳು, ಐಪಿ ವಿಳಾಸಗಳು, ಕ್ರಿಪ್ಟೊ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೇಶದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿರುವ ಹಣದ ಹರಿವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫೊರೆನ್ಸಿಕ್, ಸೈಬರ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅಗತ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಂ ಠಾಣೆಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂದೆಯೂ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.
ಸೈಬರ್ ಕಮಾಂಡ್ ಬಲಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ
ಸೈಬರ್ ಕಮಾಂಡ್ ಬಲಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ
ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕವು ಸೈಬರ್ ಕಮಾಂಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. 2026ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಗೃಹ ಇಲಾಖೆಯು ಸಿಐಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ Cyber Command ಘಟಕಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಂ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳನ್ನು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ತರಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ 2025ರಿಂದಲೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಸೈಬರ್ ಕಮಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಜಾಲಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಮ್ಯೂಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ’ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 45 ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಂ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವರದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ತರಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.
ಇದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದರೂ, ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಳೆಯಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಎಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮರಳಿ ನೀಡಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಸಹಾಯವಾಣಿ
1930ಕ್ಕೆ ಕರೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿಕೆ
ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಸಹಾಯವಾಣಿ 1930ಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕರೆಗಳು 2022ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.3 ಲಕ್ಷದಿಂದ 2025ರಲ್ಲಿ 24 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕಕ್ಕೆ ಏರಿವೆ. ವಂಚನೆಯಾದ ತಕ್ಷಣ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊದಲ 60ರಿಂದ 90 ನಿಮಿಷಗಳೊಳಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದರೆ ಹಣವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
2026ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ಮೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ 1930 ಸಹಾಯವಾಣಿಗೆ 10.33 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕರೆಗಳು ಬಂದಿದ್ದು, 90,225 ದೂರುಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹807 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ₹216 ಕೋಟಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ರಾಜ್ಯದ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿತ್ತು.
ಕೇಂದ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಲೂ ಹಣ ತಡೆಗೆ ಒತ್ತು
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ Indian Cyber Crime Coordination Centre (I4C) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ Citizen Financial Cyber Fraud Reporting and Management System (CFCFRMS) ಕೂಡ ತಕ್ಷಣದ ಹಣ ತಡೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2026ರ ಜೂನ್ 30ರವರೆಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ CFCFRMS ಮೂಲಕ 32.80 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ದೂರುಗಳಲ್ಲಿ ₹11,158 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಣಕಾಸು ವಂಚನೆಗಳ ತ್ವರಿತ ವರದಿಗಾಗಿ 1930 ಸಹಾಯವಾಣಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಏಪ್ರಿಲ್ 2026ರಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಮರಳಿಸಲು Money Restoration Module ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದರರ್ಥ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ದೇಶ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಲಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತನಿಖೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಕ್ರಮಗಳ ವೇಗವೇ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹಣ ಮರಳುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
AI ವಂಚನೆವರೆಗೆ ಹೊಸ ರೂಪಗಳು
AI ವಂಚನೆವರೆಗೆ ಹೊಸ ರೂಪಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಯ ಸ್ವರೂಪವೂ ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೂಡಿಕೆ ವಂಚನೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್, ಯುಪಿಐ ವಂಚನೆ, ನಕಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ‘ಮ್ಯೂಲ್’ ಖಾತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಆಧಾರಿತ ವಂಚನೆಗಳ ಜತೆಗೆ ಈಗ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ನಕಲಿ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಂಚನೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕರಣಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶಿಕ್ಷಕಿಯೊಬ್ಬರು ಕೇಂದ್ರ ವಿತ್ತ ಸಚಿವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದ ನಕಲಿ AI ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ನಂಬಿ ₹30.63 ಲಕ್ಷ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರಕರಣ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಂಬಿಕೆ, ಭಯ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನೂ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದೇ ರೀತಿ 2026ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್’ ಮಾದರಿಯ 25 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹11.57 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಮರಳಿದ ಹಣ ಕೇವಲ ₹25.18 ಲಕ್ಷದಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಕಿಅಂಶವೂ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು.
ಹಣ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಹಣ ಮರಳಿಸುವವರೆಗೆ
ಹಣ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಹಣ ಮರಳಿಸುವವರೆಗೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ. ‘ಹಣವನ್ನು ಫ್ರೀಜ್ ಮಾಡುವುದು’ ಮತ್ತು ‘ಹಣವನ್ನು ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮರಳಿಸುವುದು’ ಒಂದೇ ಹಂತವಲ್ಲ.
ವಂಚನೆ ನಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಲೀನ್ ಹಾಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಣದ ಹೊರಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಹಣವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮರಳಿಸಲು ದೂರು, FIR, ತನಿಖೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ದಾಖಲೆಗಳು, ಖಾತೆ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಕಾನೂನು ಆದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಪ್ರಿಯಾಂಕ್ ಖರ್ಗೆ ಅವರು ಪೊಲೀಸ್, ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಘಟಕಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ಬಾಕಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು, ವಿಳಂಬದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಗುರಿಗಳು
‘ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ’ಗಿಂತ ‘ಹಣ ವಾಪಸಾತಿ’
ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿತ್ರಣ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೈಬರ್ ವಂಚಕರು ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ದೋಚುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ತನಿಖಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹಣದ ತಡೆ, ಹಣದ ಪತ್ತೆ, ಆರೋಪಿಗಳ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಹಣದ ಮರುಪಾವತಿ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.
2024ರಿಂದ 2026ರ ಜುಲೈವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ₹3,932 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮರಳಿರುವುದು ಸುಮಾರು ₹262ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರವಾಗಿರುವುದು ಈ ಅಂತರದ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಂದೆ ಎರಡು ಸಮಾನಾಂತರ ಗುರಿಗಳಿವೆ—ವಂಚನೆ ಸಂಭವಿಸುವುದನ್ನೇ ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ನಡೆದ ಕೂಡಲೇ ಹಣವನ್ನು ತಡೆದು, ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಮರಳಿಸುವುದು.
ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸೈಬರ್ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವುದು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ತ್ವರಿತ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುವುದು ಹಾಗೂ AI ಆಧಾರಿತ ಹೊಸ ವಂಚನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಲಿದೆ.
ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ‘ವಂಚನೆ ಬಳಿಕದ ತನಿಖೆ’ಗಿಂತ ‘ವಂಚನೆ ನಡೆದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹಣ ತಡೆ’ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲ ಇದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ವಂಚನೆಗೊಳಗಾದ ತಕ್ಷಣ 1930ಕ್ಕೆ ಕರೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ National Cyber Crime Reporting Portalನಲ್ಲಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಹಣದ ಮರುಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ತ್ವರಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ
