ಮಾನವನ ಸ್ವಭಾವ, ಸಮಾಜದ ನಡವಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಹಾರ ಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರು ಹೇಳಿರುವ ನೀತಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ. ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮನುಷ್ಯನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳೇ ಆತನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಂಚನೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಬೇಗನೆ ಮೋಸದ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳುವಂತಹ 5 ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಬೇಕಾದ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಾಣಕ್ಯರು ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಸಲಹೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮರ ಕಡಿಯುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ನೆಟ್ಟಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಮರಗಳನ್ನೇ ಮೊದಲು ಕಡಿಯುತ್ತಾರೆ ಹೊರತು ಡೊಂಕಾಗಿರುವ ಮರಗಳನ್ನಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಚಾಣಕ್ಯರು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಮುಗ್ಧತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರನ್ನೇ ಇತರರು ಸುಲಭವಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎದುರಿಗಿರುವವರ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕುತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಇವರು ಪದೇಪದೇ ಮೋಸ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಕೇವಲ ಮುಗ್ಧನಾಗಿರದೆ ಲೌಕಿಕ ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನೂ ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಯಾರನ್ನೂ ಅತಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಕುರುಡಾಗಿ ನಂಬುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ನಂಬಿಕೆ ಇರಬೇಕು, ಆದರೆ ಯಾರ ಮೇಲೂ ಕುರುಡು ನಂಬಿಕೆ ಇರಬಾರದು ಎಂದು ಚಾಣಕ್ಯರು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎದುರಿಗಿರುವವರು ಎಷ್ಟೇ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಯೋಚಿಸದೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಂಬಿ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವವರು ಕೊನೆಗೆ ಭಾರಿ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ರಹಸ್ಯಗಳು, ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರೆದುರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ. ಪ್ರೀತಿ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹದ ಆವೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವತ್ತು ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಇರುವ ಪರಮ ಆಪ್ತ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತ ನಾಳೆ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಯಾಗಬಹುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ನಮ್ಮ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನೇ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿ ನಮಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ದುರಾಶೆ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡದಾರಿಗಳ ಹಂಬಲ. ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಬೇಕು, ಸುಲಭದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಂಕಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಂಚಕರು ಇಂತಹ ಜನರ ಆಸೆಯನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸುಲಭ ಸಂಪಾದನೆಯ ಆಮಿಷವೊಡ್ಡಿ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಐದನೆಯದಾಗಿ, ಅತಿಯಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆ. ಮೆದುಳಿನ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಕೇವಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾತು ಕೇಳಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಂಚಕರ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸುಳ್ಳು ಕಣ್ಣೀರು ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಕರಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕೊನೆಗೆ ತೀವ್ರ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ನೋವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದರೂ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಚಾಣಕ್ಯರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
