ʼಬ್ರೈನ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ʼ ನ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಈ ಮಾಹಿತಿ !

ಮೆದುಳಿಗೆ ರಕ್ತ ಸಂಚಾರ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಾಗ ಅಥವಾ ರಕ್ತನಾಳ ಒಡೆದಾಗ ಸಂಭವಿಸುವ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು (Brain Stroke) ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮಾರಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೆಕೆಂಡೂ ಅಮೂಲ್ಯ. ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಒದಗಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ರೋಗಿಯನ್ನು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನ ಶಾಶ್ವತ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ದವಡೆಯಿಂದ ಪಾರುಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ 6 ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ತಕ್ಷಣ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳ ಸಮಗ್ರ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ದೇಹದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಅಥವಾ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು

ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಒಂದು ಕೈ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುವುದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮೊದಲ ಲಕ್ಷಣ. ಮೆದುಳಿನ ಎಡಭಾಗದ ರಕ್ತನಾಳದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಆದರೆ ಬಲಭಾಗದ ಅಂಗಾಂಗಗಳು, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಾದರೆ ಎಡಭಾಗದ ಅಂಗಗಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸುಸ್ತು ಅಥವಾ ಸ್ನಾಯು ಸೆಳೆತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡಬಾರದು.

ಮುಖದ ಒಂದು ಬದಿ ಜೋತುಬೀಳುವುದು (Face Drooping)

ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಗುವಂತೆ (Smile) ಹೇಳಿ. ಮುಖದ ಒಂದು ಬದಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಚಲಿಸದೆ ಕೆಳಗೆ ವಾಲುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಬಾಯಿ ಸೊಟ್ಟಗಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಮೆದುಳಿನ ನರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿರುವುದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಕೈಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು (Arm Drift)

ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿ 10 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಹಿಡಿಯಲು ಹೇಳಿ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದು ಕೈ ತಾನಾಗಿಯೇ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಜಾರುತ್ತಿದ್ದರೆ (Pronator Drift), ಅದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ನ ದೃಢ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕೇವಲ 10 ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.

ತೊದಲುವ ಮಾತು ಅಥವಾ ಗೊಂದಲ (Slurred Speech)

ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಪದಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಾರದಿರುವುದು, ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅಥವಾ ಎದುರಿಗಿರುವವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಮೆದುಳಿನ ಮಾತನಾಡುವ ಕೇಂದ್ರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದಾಗ ಈ ರೀತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಠಾತ್ ದೃಷ್ಟಿ ಮಾಂದ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಡಬಲ್ ವಿಷನ್

ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿ ಹಠಾತ್ ಮಂಜಾಗುವುದು, ಕಣ್ಣಿನ ಮುಂದೆ ಪರದೆ ಎಳೆದಂತೆ ಕತ್ತಲು ಕವಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಒಂದೇ ವಸ್ತು ಎರಡು ಎರಡಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದು (Double Vision). ಅನೇಕರು ಇದನ್ನು ಕಣ್ಣಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ನೇತ್ರ ತಜ್ಞರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಮಯ ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದಂತಹ ತೀವ್ರ ತಲೆನೋವು (Thunderclap Headache)

ಮೆದುಳಿನ ರಕ್ತನಾಳ ಒಡೆದಾಗ (Hemorrhagic Stroke) ಹಿಂದೆಂದೂ ಅನುಭವಿಸದ ಮಟ್ಟದ, ಅಸಹನೀಯವಾದ ತಲೆನೋವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲೇ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಕುತ್ತಿಗೆ ಬಿಗಿತ, ವಾಂತಿ ಅಥವಾ ಬೆಳಕನ್ನು ನೋಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

‘ಗೋಲ್ಡನ್ ಅವರ್’ ಎಂದರೇನು ?

ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದ ಮೊದಲ 4.5 ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ‘ಗೋಲ್ಡನ್ ಅವರ್’ (Golden Hour) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊದಲ ಒಂದು ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ರೋಗಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದರೆ, ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು (Thrombolysis) ನೀಡಿ ಶಾಶ್ವತ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.

ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ?

• ತಕ್ಷಣ 112 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ: ಯಾವುದೇ ಸ್ವಂತ ವಾಹನಕ್ಕಿಂತ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಹಾಗೂ ತುರ್ತು ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ.

• ನೀರು ಅಥವಾ ಆಹಾರ ನೀಡಬೇಡಿ: ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆದಾಗ ಗಂಟಲಿನ ನುಂಗುವ ನರಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ನೀರು ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಉಸಿರುಗಟ್ಟುವ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.

• ಸಮಯವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ: ಲಕ್ಷಣಗಳು ಯಾವ ನಿಖರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದವು ಎಂಬುದನ್ನು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ.

• ಆಸ್ಪಿರಿನ್ ಮಾತ್ರೆ ಕೊಡಬೇಡಿ: ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಿಲ್ಲದೆ ರೋಗಿಗೆ ಆಸ್ಪಿರಿನ್ ನೀಡಬೇಡಿ; ರಕ್ತನಾಳ ಒಡೆದು ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ (Hemorrhagic Stroke) ಆಸ್ಪಿರಿನ್ ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಆರೂ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣ ತಕ್ಷಣವೇ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಅದನ್ನು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಧಾವಿಸುವುದು ಜೀವ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.