ಬಿಕಾನೇರ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೈಹಾನ್ ವಾದ್ರಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕತ್ತರಿ: ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ವಿವಾದ

ನವದೆಹಲಿ,- ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರಧಾನ ನಾಯಕಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿ ವಾದ್ರಾ ಅವರ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ರೈಹಾನ್ ವಾದ್ರಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿರುವ ಘಟನೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಲಾವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ರಾಜಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೆಹಲಿಯ ಬಿಕಾನೇರ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದಿದ್ದು, ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ರೈಹಾನ್ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರದರ್ಶನದ ಚಿತ್ರಗಳ üzerine

ಪ್ರದರ್ಶನ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಚಿತ್ರಗಳ ತೆರವಿಗೆ ಸೂಚನೆ

ರೈಹಾನ್ ವಾದ್ರಾ ಅವರು ‘ನೋ ಐಡಿಯಾ ಈಸ್ ಫೈನಲ್’ (No Idea Is Final) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಯುವಜನರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, ಜನರ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಚಳವಳಿಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಒಟ್ಟು 105 ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪ್ರದರ್ಶನ ಆರಂಭವಾಗಲು ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳು ಬಾಕಿ ಇರುವಾಗ, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 75 ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ರೈಹಾನ್ ಅವರ ಆರೋಪ.

ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಎರಡು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರೂ, ತಾವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಟ್ಟು 74 ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ, ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೀಡಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತು ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಬಿಕಾನೇರ್ ಹೌಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ, ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೀಡಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿತು ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಬಿಕಾನೇರ್ ಹೌಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿಲ್ಲ.

ರೈಹಾನ್ ವಾದ್ರಾ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

‘ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದಷ್ಟೇ ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ’

ತಮ್ಮ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಿರುವ ರೈಹಾನ್ ವಾದ್ರಾ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚಳವಳಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜನರು ಒಗ್ಗೂಡಿದಾಗ ಮೂಡುವ ಲಯ ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು ತಮ್ಮ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಹೇಳನ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವು. ಆದರೆ, ಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವುದು ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.

ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ

ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿ ಆಕ್ರೋಶ

ತಮ್ಮ ಪುತ್ರನ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿರುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿ ವಾದ್ರಾ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅವರು “ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹವಾದದ್ದು ಏನಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯುವಜನರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅವರು, ಇಂದು ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಾಳೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನಿಗೂ ಎದುರಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕುರಿತು ಕಳವಳ ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಆದರೆ, ಈ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಿಕಾನೇರ್ ಹೌಸ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವಿವರಣೆ ಇನ್ನೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.

ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮಗಳ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ‘ಕಾಕ್ರೋಚ್ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ’ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿವೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನತ್ತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಡೆಸಿದ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ರೈಹಾನ್ ತಮ್ಮ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಈ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿರುವ ಘಟನೆ ನಡೆದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಿತ್ರಗಳ ತೆರವು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ದೃಢಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ

ಕಲಾವಿದರು, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಒಂದು ಕಡೆ, ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಕೇಳುವ ಅಧಿಕಾರವಿರಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ನೀಡಲಾದ ಲಿಖಿತ ಕಾರಣ, ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಕಾನೇರ್ ಹೌಸ್ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಹಿರಂಗವಾದ ಬಳಿಕವೇ ಘಟನೆಯ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ದೊರೆಯಲಿದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ರೈಹಾನ್ ವಾದ್ರಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವಿವಾದವು ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ಘಟನೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಕಲಾವಿದರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅವಕಾಶಗಳ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.