ಬದ್ಗಾಮ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಹೋರಾಟ: ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ

ನವದೆಹಲಿ- ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಳಿಕ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀನಗರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ತ್ಯಾಗ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. 1947ರ ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಬದ್ಗಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕದನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಅವರು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ದಾಳಿಕೋರರು ಶ್ರೀನಗರದ ವಾಯುನೆಲೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಮಯ ಒದಗಿಸಿದರು.

1947ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಬುಡಕಟ್ಟು ದಾಳಿಕೋರರು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ ಶ್ರೀನಗರದತ್ತ ಮುನ್ನಡೆದಿದ್ದರು. ಮುಜಫರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾ ಮೂಲಕ ದಾಳಿಕೋರರು ಮುಂದುವರಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಜ ಹರಿ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಭಾರತದ ನೆರವು ಕೋರಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26ರಂದು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ವಿಲೀನ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಬಳಿಕ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀನಗರಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು.

ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಗರದ ವಾಯುನೆಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಭೂಮಾರ್ಗದ ಸಂಪರ್ಕ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಸೈನಿಕರು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಣಿವೆಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಈ ವಾಯುನೆಲೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ದಾಳಿಕೋರರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೆ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಗಂಭೀರ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು.

ಈ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 4 ಕುಮಾವೂನ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ ಡಿ ಕಂಪನಿಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಒಂದು ಕೈ ಮುರಿದಿದ್ದು, ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಹಾಕಲಾಗಿದ್ದರೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ತಮ್ಮ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅವರು, ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಬದ್ಗಾಮ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಸ್ತು ನಡೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಬದ್ಗಾಮ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಮಂದಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಬುಡಕಟ್ಟು ದಾಳಿಕೋರರು ಮೂರು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ದಾಳಿಕೋರರು ಮಾರ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹಿನ್ನಡೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು ಭಾರೀ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆದರೂ ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಮುರಿದ ಕೈಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಸೈನಿಕರ ನಡುವೆ ಓಡಾಡಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಲಘು ಮೆಷಿನ್‌ಗನ್‌ಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ಸ್ವತಃ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತಾ, ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು.

ದಾಳಿಕೋರರು ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಯಿಂದ ಕೇವಲ 50 ಗಜಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಶರ್ಮಾ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗೆ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿದರು. “ನಾನು ಒಂದು ಇಂಚು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಮನುಷ್ಯನವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸುತ್ತಿನವರೆಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂಬ ಅವರ ಸಂದೇಶ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೌರ್ಯ ಘೋಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಬಳಿಕ ಅವರ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳ ನಡುವೆ ಮಾರ್ಟರ್ ಶೆಲ್ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಹುತಾತ್ಮರಾದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಮರಣದ ಬಳಿಕವೂ ಅವರ ಸೈನಿಕರು ಹೋರಾಟ ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ದಾಳಿಕೋರರನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು, ಬಲವರ್ಧನೆಗಳು ಬರುವವರೆಗೆ ಬದ್ಗಾಮ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡವು.

ಈ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಶ್ರೀನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ವಾಯುನೆಲೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಣಿವೆಗೆ ತರಲು ಮತ್ತು ದಾಳಿಕೋರರ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಮಯ ದೊರೆಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಬದ್ಗಾಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೇಜರ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಹೋರಾಟವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸೇನಾ ಘರ್ಷಣೆಯಾಗಿರದೆ, ಕಾಶ್ಮೀರದ ಯುದ್ಧದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟನೆಯಾಯಿತು.

ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರದ ಮೊದಲ ಪುರಸ್ಕೃತ

ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಅಸಾಧಾರಣ ಧೈರ್ಯ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಸೈನಿಕ ಎಂಬ ಗೌರವ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯಿತು.

1923ರ ಜನವರಿ 31ರಂದು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶರ್ಮಾ, 1942ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಅನುಭವವೇ 1947ರ ಕಾಶ್ಮೀರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲ ನೀಡಿತ್ತು.

ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ತ್ಯಾಗ

1947ರ ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಶ್ರೀನಗರದ ವಾಯುನೆಲೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆ ವಾಯುನೆಲೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣವೇ ಭಾರತದ ಸೇನೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಣಿವೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬದ್ಗಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೈನಿಕರು ತೋರಿದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಕೈ ಮುರಿದಿದ್ದರೂ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯನ್ನು ತೊರೆಯದೆ, ಕೊನೆಯ ಸುತ್ತಿನವರೆಗೂ ಹೋರಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಹೆಸರು ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಅವರ ಬಲಿದಾನವು ಶ್ರೀನಗರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಮಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬದ್ಗಾಮ್‌ನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಭಾರತದ ಸೈನಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.