ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ (ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್) ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳ ಪರಿಚಯ:

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ (ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್) ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳ ಪರಿಚಯ:

ನವದೆಹಲಿ- ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ತನ್ನ ಕರೆನ್ಸಿ ಮುದ್ರಣ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ BRBNMPL ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಬಿಡ್‌ಗಳನ್ನು (EOI) ಆಹ್ವಾನಿಸಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗುವ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಪಾಲಿಮರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲ ಗಂಭೀರ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

ಯಾವ ನೋಟುಗಳಿಂದ ಆರಂಭ?

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 10 ಮತ್ತು 20 ರೂ. ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳು ಜನರಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಾವಣೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿದು/ಹಾಳಾಗುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟು 68,000 ರೀಮ್‌ಗಳ (ಪ್ರತಿ ರೀಮ್‌ಗೆ 500 ಹಾಳೆಗಳು, ಒಟ್ಟು 3.4 ಕೋಟಿ ಹಾಳೆಗಳು) ಬಯಾಕ್ಸಿಯಲಿ ಓರಿಯೆಂಟೆಡ್ ಪಾಲಿಪ್ರೊಪಿಲೀನ್ (BOPP) ಆಧಾರಿತ ಪಾಲಿಮರ್ ಹಾಳೆಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತುಂಡುಗಳಲ್ಲ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಿಟಕಿ (Clear Window), ಭಾವಚಿತ್ರ, ಲೋಹೀಯ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಹುಸಿ ದಾರ ಮತ್ತು ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯ ಮಾದರಿಗಳಂತಹ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ನಕಲಿ-ನಿರೋಧಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಎಂಬೆಡ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು

ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

ವಿಶ್ವದ 50 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳು (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೊದಲಾಗಿ) ಈಗಾಗಲೇ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತವು ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು.

ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿ 3 ರಿಂದ 5 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಇವು ನೀರು, ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಕೊಳಕಿಗೆ ನಿರೋಧಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಮೇಲಿನ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡುವುದು (Fake Currency) ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

ಆರಂಭಿಕ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಬದಲಾಯಿಸುವ (Replacement Cost) ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ (Recycle) ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಇವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಷರತ್ತುಗಳು

ಭದ್ರತಾ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು

ಈ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಬಿಐ ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿರುವುದು ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.

ಬಿಡ್ ಮಾಡುವ ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಕೆಲಸದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿನ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗೆ ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ.

ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ದೇಶಗಳ ಯಾವುದೇ ಕಂಪನಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ DPIIT ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ

ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ವಿದೇಶಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಅಥವಾ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಡಿಎನ್‌ಎ ಅಂಶದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ವಿವಾದ ಎದ್ದಿದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತವು ಮೊದಲೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು

ಆರ್‌ಬಿಐ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಗತಿಪರವಾಗಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 18ರ ಒಳಗಾಗಿ ಬಿಡ್‌ಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಲಿದ್ದು, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ 2027 ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಹಾವಳಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಕರೆನ್ಸಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

ಸವಾಲುಗಳು

ಎದುರಾಗಬಹುದಾದ ಸವಾಲುಗಳು

ಆರಂಭಿಕ ವೆಚ್ಚ-ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ ಮತ್ತು ತಲಾಧಾರದ ವೆಚ್ಚ ಕಾಗದಕ್ಕಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು.

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನೋಟು ಎಣಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಎಟಿಎಂಗಳ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್/ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಜನರಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಬಹುದು.