ಆಡಳಿತ ದಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ನೌಕರರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿದೆ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್
ನವದೆಹಲಿ: ಆಡಳಿತದ ದಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಕಡ್ಡಾಯ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಾಗ, ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ಇರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನೌಕರನ ವಿರುದ್ಧ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಮನಮೋಹನ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಸರ್ಕಾರವು ಐವರು ನೌಕರರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ. ಕಡ್ಡಾಯ ನಿವೃತ್ತಿಯು ನೌಕರನಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನದ 311(2)ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವ ಮೊದಲು ನೌಕರನ ವಾದವನ್ನು ಆಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನದಂಡ
ತೀರ್ಪು ಬರೆಯುವ ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮನಮೋಹನ್, ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನನ್ನು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಪೂರಕವಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ತೃಪ್ತಿ ಆಧರಿಸಿ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ‘ಡೆಡ್ ವುಡ್’ ಆಗಿದ್ದಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದರಿಂದ ಆಡಳಿತದ ದಕ್ಷತೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಅಂತಿಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಸರ್ಕಾರದ ಪರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಜನರಲ್ ರಜತ್ ನಾಯರ್, ‘ಸಹಾಯಕ’ ದರ್ಜೆಯ ಐವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ದಕ್ಷತೆ, ಸೇವಾ ದಾಖಲೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಗೌಪ್ಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಮಿತಿ
ಕಡ್ಡಾಯ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಆದೇಶವನ್ನು ನೌಕರರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಆಡಳಿತವು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.
ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವೆಯೇ, ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ಆ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರವು ವಿವೇಕಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪೀಠ ತಿಳಿಸಿದೆ.
‘ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಕಾರಣ ಸಾಕಾಗದು
ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ಇರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕಡ್ಡಾಯ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಕ್ರಮವು ಶಿಕ್ಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಲ್ಲದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನೌಕರನ ಸೇವಾ ದಾಖಲೆಯ ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಿಸುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
