ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಬಲ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು? ಈ ಎರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಅವುಗಳ ಅಬ್ಬರ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ? ಇದರ ಹಿಂದೆ ಸಮುದ್ರದ ಉಷ್ಣಾಂಶ, ನದಿಗಳ ಸಿಹಿನೀರು, ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆ ಹಾಗೂ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳ ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ.
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರಮ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ
ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಭೂಭಾಗಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಬೆಚ್ಚಗಿರುವುದು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತೇವಾಂಶ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಕಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ಚಂಡಮಾರುತ ಬೆಳೆಯಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಂಡಮಾರುತದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ನೀರು ಆವಿಯಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಈ ತೇವಾಂಶಯುಕ್ತ ಗಾಳಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಾಗ ಸುಪ್ತ ಉಷ್ಣ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುಸಿದು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗಾಳಿ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರದೇಶದತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮುಂದುವರಿದರೆ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತವು ಕ್ರಮೇಣ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಬಲಗೊಳ್ಳಬಹುದು.
ನದಿಗಳ ಸಿಹಿನೀರು ಹೇಗೆ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ?
ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಗಂಗಾ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ, ಮಹಾನದಿ, ಗೋದಾವರಿ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನದಿಗಳು ಹರಿದು ತರುವ ಸಿಹಿನೀರೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಿಹಿನೀರು ಉಪ್ಪುನೀರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪದರವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು. ಈ ಪದರವು ಸಮುದ್ರದ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ತಂಪಾದ ನೀರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವುದನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದ ಚಂಡಮಾರುತ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗಲೂ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನೀರು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಚ್ಚಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರು ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಬಲಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಪದರ ಒಂದೇ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಸಮುದ್ರದ ಉಷ್ಣಾಂಶ, ತೇವಾಂಶ, ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾತಾವರಣದ ಅಂಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲೇ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಅಬ್ಬರ ಏಕೆ?
ಜೂನ್‌ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ನೈಋತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳು ದೇಶದ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಮುಂಗಾರು ಹಿಂತಿರುಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ವಾತಾವರಣದ ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುತ್ತವೆ.
1. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಶಾಖ: ಹಲವು ತಿಂಗಳ ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ಅವಧಿಯ ಬಳಿಕವೂ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರು ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಸುಮಾರು 26.5 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಚಂಡಮಾರುತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು.
2. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ತೇವಾಂಶ: ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೀರಾವಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುವುದರಿಂದ ಮೋಡಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ತೇವಾಂಶ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ತೇವಾಂಶಯುಕ್ತ ಗಾಳಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿ ಮೋಡಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದಾಗ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಶಾಖವು ಚಂಡಮಾರುತವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು.
3. ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಗಾಳಿಯ ಅನುಕೂಲಕರ ಚಲನೆ: ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಮೀಪದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಅಥವಾ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೆ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಚಂಡಮಾರುತದ ಮೋಡಗಳ ರಚನೆ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಲಂಬ ಗಾಳಿ ಕತ್ತರಿಕೆ (Vertical Wind Shear) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದಾಗ ಚಂಡಮಾರುತವು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಎಲ್ಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾದಾಗ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕಿಂತ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಹೆಚ್ಚೇಕೆ?
ಭಾರತದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
– ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿ: ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಸಮುದ್ರದ ನೀರು, ನದಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಪದರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕರ ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
– ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ: ಮುಂಗಾರು ಗಾಳಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿನ ಶಾಖ ಆಳಕ್ಕೆ ಹರಡುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಬಹುದು.
– ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದ ಪ್ರಭಾವ: ಪಶ್ಚಿಮ ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವು ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ದಾಟಿ ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದು. ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿದ್ದರೆ ಅವು ಮತ್ತೆ ಬಲಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಎಲ್ಲ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತಗಳೂ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಾಗುತ್ತವೆಯೇ?
ಇಲ್ಲ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾದ ತಕ್ಷಣ ಅದು ಪ್ರಬಲ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮುದ್ರದ ಉಷ್ಣಾಂಶ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ತೇವಾಂಶ, ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆ ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದ ಸ್ಥಿರತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಬೇಕು.
ಕೆಲವು ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು ಮಾಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಮೇಣ ಬಲಗೊಂಡು ತೀವ್ರ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಚಂಡಮಾರುತದ ತೀವ್ರತೆ, ಚಲನೆಯ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ (IMD) ನೀಡುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಕರಾವಳಿ ಜನರು ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ
ಚಂಡಮಾರುತದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಮೀನುಗಾರರು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ತೆರಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬಲವಾದ ಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಂಬಗಳು, ಮರಗಳು ಹಾಗೂ ದುರ್ಬಲ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಮೀಪ ನಿಲ್ಲಬಾರದು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಸಮುದ್ರದ ನೀರು, ಹೆಚ್ಚಿನ ತೇವಾಂಶ, ಮುಂಗಾರು ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣದ ಸಂಯೋಜನೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
