ನವದೆಹಲಿ: ನೀವು ಯಾವುದಾದರೂ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ ತೆರೆದಿದ್ದೀರಾ? ಉದ್ಯೋಗ ಬದಲಾವಣೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಖಾತೆ ತೆರೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಹಳೆಯ ಖಾತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ.
ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಾಹಕ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯದ ಉಳಿತಾಯ ಅಥವಾ ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಖಾತೆ (Inoperative Account) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಖಾತೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಹಣ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಖಾತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡದ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.
ಎರಡು ವರ್ಷ ಖಾತೆ ಬಳಸದಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಉಳಿತಾಯ ಅಥವಾ ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಯಾವುದೇ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಖಾತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಹಕರು ಸ್ವತಃ ನಡೆಸುವ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಡೆಸುವ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆ ಮಾಡುವ ಬಡ್ಡಿ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿಧಿಸುವ ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರು ನಡೆಸಿದ ವಹಿವಾಟುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಖಾತೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?
ನೀವು ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಳಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೆವೈಸಿ (KYC – Know Your Customer) ವಿವರಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ, ಖಾತೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಖಾತೆಗಳ ಕೆವೈಸಿ ನವೀಕರಣ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ ವಿಡಿಯೋ ಕಸ್ಟಮರ್ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (V-CIP) ಮೂಲಕವೂ ಕೆವೈಸಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದು.
ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಕೆವೈಸಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಖಾತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಖಾತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಬಾರದು.
ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಕಳೆದರೆ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಇದು ಹಲವರಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಒಂದು ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಠೇವಣಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯಾರೂ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಆ ಹಣವನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಠೇವಣಿದಾರರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ನಿಧಿಗೆ (DEA Fund) ವರ್ಗಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಹಣವನ್ನು ಈ ನಿಧಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಖಾತೆದಾರರು ಅದರ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಮೂಲ ಖಾತೆದಾರರು ಅಥವಾ ಅರ್ಹ ವಾರಸುದಾರರು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ, ನಂತರ ನಿಧಿಯಿಂದ ಆ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಬಡ್ಡಿ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಠೇವಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿರಬಹುದು.
ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ವಿವರಗಳು ನೆನಪಿಲ್ಲವೇ? ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಬಳಸಿ
ನಿಮಗೆ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಇದೆ ಎಂಬುದು ನೆನಪಿದ್ದರೂ ಅದರ ವಿವರಗಳು ತಿಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆರ್‌ಬಿಐನ UDGAM ಪೋರ್ಟಲ್ ನಿಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.
ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡದ ಠೇವಣಿಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬಹುದು. ಖಾತೆದಾರರ ಹೆಸರು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಗುರುತಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಆದರೆ, UDGAM ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡದ ಠೇವಣಿಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮಾತ್ರ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಅದರ ಕ್ಲೈಮ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.
ನಿಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ!
ನೀವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಳಸದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಖಾತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ. ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹಣವಿದ್ದರೆ, ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಗಮನಿಸಿ: ಖಾತೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಠೇವಣಿ ಹಣವನ್ನು ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡದಿರುವುದು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗತಿಗಳು. ನಿಮ್ಮ ಹಣದ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
