ನವದೆಹಲಿ-“ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಲು ಹೊರಟರೆ, ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಮತ್ತು ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗುರುವಾರ ಮಹತ್ವದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನುಡಿಗಳನ್ನಾಡಿದೆ.
ಸ್ವತಂತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಫ್ರೀಲ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು, ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ರೀಲ್ಸ್ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲು ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ (PIL) ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಈ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರಾದ ಇಂದಿರಾ ಜೈಸಿಂಗ್ ಅವರು ದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (CJI) ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಯ್ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠದ ಮುಂದೆ ಸುದೀರ್ಘ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು.
“ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ‘ಪ್ರೆಸ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಷನ್ ಬ್ಯೂರೋ’ (PIB) ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪೊಲೀಸರು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ (Protocol) ರೂಪಿಸಬೇಕು,” ಎಂದು ಇಂದಿರಾ ಜೈಸಿಂಗ್ ಕೋರಿದರು.
ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಸಿಜೆಐ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್, “ನಾವು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಾವೇ ಪತ್ರಕರ್ತರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ, ಅದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗೊಂದಲ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು.
ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಧರ್ಮ: ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಧರ್ಮ: ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಯ್ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಅವರು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದರು.
ಸಂವಿಧಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: “ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು (Article 19) ಈ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನನ್ನೂ ಪತ್ರಕರ್ತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.”
ನೋಂದಾಯಿತ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರೀಲ್ಸ್ ಮಾಡುವವರ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕವಚ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.
ಇಂದಿನ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಯುಗ
ಇಂದಿನ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಯುಗ
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕೈಯಲ್ಲೂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಇದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬರ್‌ಗಳು, ರೀಲ್ಸ್ ತಯಾರಕರು ಹಾಗೂ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸರ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ (Fact-check) ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುವುದು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗಳ ಹಾವಳಿ: ಹಿಂದೆ ನಡೆದಿರುವ ಹಲವು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಅಥವಾ ಕೋಮು ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಧಾರರಹಿತ ಸುದ್ದಿ, ‘ಕ್ಲಿಕ್‌ಬೇಟ್’ ವಿಡಿಯೋ ಹಾಗೂ ‘ರೀಲ್ಸ್’ಗಳು ಜನರನ್ನು ಹಾದಿತಪ್ಪಿಸಿ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ.
ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸವಾಲು: ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂದಣಿಯ ನಡುವೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಕಂಟೆಂಟ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವುದು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಮಾಧ್ಯಮ ರಂಗದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗೆರೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಹೈಪ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮಾಡುವ ಕಂಟೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸವಾಲು
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸವಾಲು
ಹಿಂದೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು, ರೇಡಿಯೊ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು, ಯೂಟ್ಯೂಬ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರೂ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಇದರಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಪೊಲೀಸ್ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತರುವ ಅವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪರಿಶೀಲಿಸದ ಮಾಹಿತಿ, ಹಳೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಘಟನೆಗಳೆಂದು ಹಂಚುವುದು, ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ಉದ್ದೇಶದ ವಿಡಿಯೊಗಳ ಪ್ರಸರಣವೂ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೊ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ವರದಿಗಾರರನ್ನು ಪತ್ರಕರ್ತರ ವಲಯದಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವುದೂ ಸಮಂಜಸವಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೆಲಸದ ಸ್ವರೂಪ, ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶ, ಮಾಹಿತಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ನಡವಳಿಕೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ದಾರಿ: ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅಗತ್ಯ
ಮುಂದಿನ ದಾರಿ: ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅಗತ್ಯ
ಪತ್ರಕರ್ತರ ಗುರುತಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ವಿಧಾನ, ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತರ ದೂರುಗಳ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ತನಿಖೆ ಹಾಗೂ ಪೊಲೀಸರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಮೂಲಕ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಹರಡುವುದು ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ನೈಜ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಸಾಧನಗಳಾಗಬಾರದು.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಲ್ಲ; ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯ ನಡುವಿನ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಮೌಖಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಯಾವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಲಿದೆ.
