ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ UPI (ಯುನಿಫೈಡ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್) ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪಾವತಿ ಮತ್ತು ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆಗೆ (Payment and Settlement Systems Act) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ UPI ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ರೇಟ್ (MDR) ವಿಧಿಸಲು ಕಾನೂನು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.
ಆದರೆ, ಈಗಲೇ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿರುವ ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿದ್ದು, MDR ಜಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಇನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ.
₹2,000 ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕ?
ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ UPI ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ 0.3% ರಿಂದ 0.5%ವರೆಗೆ MDR ವಿಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕ ₹1.5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವಹಿವಾಟು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.ಅಂದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಉಚಿತ UPI ಸೇವೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ವಹಿವಾಟಿನ ಮೊತ್ತವಲ್ಲ, ವ್ಯಾಪಾರದ ಗಾತ್ರದ ಆಧಾರವೂ ಪರಿಗಣನೆ
ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತೊಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವ್ಯವಹಾರದ ಮೊತ್ತದ ಬದಲು ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟಿನ (Turnover) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ MDR ನಿಗದಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕದ ಹೊರೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದೆ.
MDR ಎಂದರೇನು?
ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ರೇಟ್ (MDR) ಎಂದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ಶುಲ್ಕ. ಈಗಾಗಲೇ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮತ್ತು ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ MDR ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ UPI ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಇದುವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತವಾಗಿವೆ.
ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವದ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವೇನು?
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ UPI ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಆದಾಯ ಸಿಗದ ಕಾರಣ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಹೊಸ ಸೇವೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತದ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಸೀಮಿತ MDR ವಿಧಿಸಿದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
UPI ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ
ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ UPI ಮೂಲಕ 23.6 ಬಿಲಿಯನ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ನಡೆದಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ₹29.9 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಹಿವಾಟು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. PhonePe ಮತ್ತು Google Pay ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ UPI ಪಾವತಿ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯದ ಮೂಲ
ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ ಜೆಫರೀಸ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ UPI ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಒಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕೇವಲ 4% ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಸುಮಾರು 67% ಪಾಲು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ MDR ಜಾರಿಯಾದರೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹5,000 ಕೋಟಿ ರಿಂದ ₹10,000 ಕೋಟಿವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಪ್ರಸ್ತಾವ ಮಾತ್ರ. MDR ಯಾವಾಗ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ, ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರ ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ UPI ಪಾವತಿಗಳು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಉಚಿತವಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಲಿವೆ.
