ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ / ರಿಯಾದ್-ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (Civil Nuclear Deal) ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಯುರೇನಿಯಂ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ (Uranium Enrichment) ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ: ‘ಇಲ್ಲ’. ಆದರೆ, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಥಿರ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಪರಮಾಣು ನೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ.
ಒಪ್ಪಂದದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವಧಿ
ಈ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದವು ಸುಮಾರು ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ.
ಯುಎಸ್-ಸೌದಿ ಜಂಟಿ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯುರೇನಿಯಂ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಈ ಒಪ್ಪಂದ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸೌದಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಸಲಿದೆಯೇ?
ತಜ್ಞರ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಅಂಶ
ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (IAEA) ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಣ ರಹಿತ (Non-proliferation) ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಶಾಸಕರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆತಂಕಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದವು IAEA ಯ ‘ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ’ (Additional Protocol) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಹಠಾತ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು.
ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಕ್ರೌನ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ, “ಒಂದು ವೇಳೆ ಇರಾನ್ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರೆ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಕೂಡ ಅದೇ ಹಾದಿ ತುಳಿಯಲಿದೆ” ಎಂದು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವ ಕೇಂದ್ರಾಪಗಾಮಿಗಳು (Centrifuges) ಭವಿಷ್ಯದ ಆಯುಧ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯ ತಜ್ಞರಲ್ಲಿದೆ.
ಇರಾನ್ನ ಪರಮಾಣು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್-ಹಮಾಸ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ. ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದರೆ ತನ್ನ ಪರಮಾಣು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೌದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹೇಳಿರುವುದು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ
ಎದುರಾಗಬಹುದಾದ ಅಡೆತಡೆಗಳು
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ
ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಗೆ (ಸಂಸತ್ತು) ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಬೇಕಿದೆ.
ಸೌದಿಗೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಹೊಸ ಸ್ಪರ್ಧೆ (Nuclear Arms Race) ಆರಂಭವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಆತಂಕಗೊಂಡಿರುವ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಾಸಕರು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ತಡೆ ಒಡ್ಡಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ನೀಡದಿದ್ದರೂ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸೌದಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಿದೆ.
ಜೋ ಬಿಡೆನ್ ಅವರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲೂ ಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಈಗ ಟ್ರಂಪ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೇಗೆ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾದುನೋಡಬೇಕಿದೆ.
