ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಸೂಕ್ತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಬೆದರಿಸುವ, ಅವರ ಮೇಲೆ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೊಸ ಕರಡು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಹೊಸ ನಿಯಮ
- ಬಲವಂತದ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್: ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ವೇಳೆ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಅಥವಾ ಅವರ ಜಾಮೀನುದಾರರು, ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಬೆದರಿಸುವುದು, ಅಪರಿಚಿತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬೆದರಿಕೆ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅವರ ಅವಮಾನಕರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು “ಬಲವಂತದ/ಕಠಿಣ ಪದ್ಧತಿಗಳು” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಇವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
- ಪೊಲೀಸ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಕಡ್ಡಾಯ: ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಪರಿಶೀಲನೆ (Police Verification) ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವಸೂಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
- IIBF ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ: ಎಲ್ಲಾ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (IIBF) ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಗ್ರಾಹಕರ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಏಜೆನ್ಸಿ ನೀಡಿದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರ ಮತ್ತು ವಸೂಲಾತಿ ನೋಟಿಸ್ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.
- ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದ ಮಿತಿ: ಮದುವೆ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವು-ನೋವು ಸಂಭವಿಸಿದಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಫೋನ್ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹ ಸಮಯ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8 ಗಂಟೆಯಿಂದ ಸಂಜೆ 7 ಗಂಟೆಯ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು.
- ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳೇ ನೇರ ಹೊಣೆ: ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ ‘ಅದು ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಪ್ಪು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಮಕ್ಕೂ ಆಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೇರವಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು.
ಈ ನಿಯಮಗಳು ಯಾವಾಗ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ?
ಆರ್‌ಬಿಐನ ಈ ಹೊಸ ಕರಡು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
