ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಪ್ಲೇಟೋ ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಸುಪ್ತ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊರತರುವ ಕುರಿತು ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ಲೇಟೋ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮಗುವಿನ ಮೇಲೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇರುವುದು ಒಂದು ಶಾಪವಿದ್ದಂತೆ; ಇದು ಮಗುವಿನ ನೈಜ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಬದಲಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿರುಚಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಆಟಪಾಟಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಣಬಡಿಸುವುದೇ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವೂ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲದ ಮೂಲಕ ಪೋಷಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಆ ಮಗು ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ಪ್ಲೇಟೋ ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಾರವಾಗಿದೆ.
ಸಾಕ್ರಟೀಸ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಪ್ಲೇಟೋ ಪ್ರಕಾರ, ಮಕ್ಕಳ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ನೈಜ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊರತರುವುದು ಹೇಗೆ? ಬಲವಂತದ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದಾಗುವ ಅಪಾಯಗಳೇನು? ಎಂಬ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿಷಯಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.
೧. ಬಲವಂತದ ಶಿಕ್ಷಣ ಒಂದು ಶಾಪ!
ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆದರಿಸುವುದು, ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ನಡುವೆ ಓದಿಸುವುದರಿಂದ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ನಷ್ಟವೇ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಪ್ಲೇಟೋ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
- ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಕೊಲೆ: ಭಯದಿಂದ ಓದಿದಾಗ ಮಗು ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ಕೇಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಆ ಪುಟ್ಟ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ನೈಜ ಸೃಜನಶೀಲತೆ (Creativity) ಎಂದಿಗೂ ಹೊರಬರುವುದಿಲ್ಲ.
- ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿ: ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ವಿಷಯಗಳು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
೨. ಆಟಪಾಟಗಳ ಮೂಲಕವೇ ನೈಜ ಕಲಿಕೆ
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿದೆ? ಯಾವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಸಂತೋಷವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ? ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ಲೇಟೋ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆ: ಆಟದ ಮೂಲಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದಾಗ ಮಕ್ಕಳು ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ಅಭಿರುಚಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಂದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸದೆ, ಅವರ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು.
೩. ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ಪಾತ್ರ
ಮಕ್ಕಳು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆನಂದಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಮೊದಲು ಹಿರಿಯರು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸುವುದು: ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಕುತೂಹಲವನ್ನು (Curiosity) ಮೂಡಿಸುವಂತೆ ಬೋಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ಇರಬೇಕು.
- ಪುಸ್ತಕದ ಹೊರೆಗಿಂತ ತಪನೆ ಮುಖ್ಯ: ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೇರುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವರಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವ ಹಂಬಲವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದೇ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶ.
ಪ್ಲೇಟೋ ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು
ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೇವಲ ಬೌದ್ಧಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲ, ಅದು ದೇಹ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಸಮತೋಲಿತ ವಿಕಾಸವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ಲೇಟೋ ನಂಬಿದ್ದರು.ಮಗುವಿನ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಂತಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರಬಾರದು; ಬದಲಾಗಿ ಮಗುವಿನ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಲಹೆಗಳು
ಪ್ಲೇಟೋ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲಿಯುವ ಹಂಬಲವೇ ಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲು. ಪಠ್ಯದ ಆಚೆಗೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಗುಣ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ.ಯಾವುದೇ ಕಠಿಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಲಿಯುವಾಗ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಆಟ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ. ಇದರಿಂದ ಮೆದುಳಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ಬದನೆಕಾಯಿಗಿಂತ, ಆ ವಿಷಯವು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ.ಓದಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರೀಡೆ ಅಥವಾ ಯೋಗದಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಆರೋಗ್ಯವಂತ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮನಸ್ಸು ಇರಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ಪ್ಲೇಟೋ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವ.
ಗಮನಿಸಿ : ಇದು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ.
