ನವದೆಹಲಿ: ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ಕ್ಕೆ ಇರುವಂತಹ ಸಮಾನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ಗೂ ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಭೆಯೊಂದು ನಡೆದಿದ್ದು, ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳ (ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್) ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ ಹಾಡುವಾಗ ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಗಾಯನದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳು, ನಡವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಡ್ಡಾಯ ಇರಬೇಕೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಬಿಜೆಪಿಯು ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ನ ಗೌರವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪ
1937ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈ ಗೀತೆಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಇದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತ್ತು ಎಂದು ಬಿಜೆಪಿ ಆರೋಪಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
- ಮೊದಲ ಹಂತ: ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ.
- ಎರಡನೇ ಹಂತ: ಈ ತಿಂಗಳು ನಡೆಯಲಿದೆ.
- ಮೂರನೇ ಹಂತ: ಆಗಸ್ಟ್ 2026.
- ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತ: ನವೆಂಬರ್ 2026.
ಸಭೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ಕರೆದಿದ್ದ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿದರು:
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ಹಾಡಬೇಕು?
- ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಹಾಡಬೇಕೇ?
- ಇದರ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ನಿಬಂಧನೆ ಇರಬೇಕೇ?
ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, 1971’ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆಯ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅರ್ಜಿಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿವೆ.
- ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ (2022): 1971ರ ಕಾಯ್ದೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಹಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಗೆ (ವಂದೇ ಮಾತರಂ) ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ದಂಡನಾತ್ಮಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿತ್ತು.
- ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಯಮಗಳು: ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಅನ್ನು ಯಾವಾಗ ಹಾಡಬೇಕು ಅಥವಾ ನುಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಇದುವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಸಂವಿಧಾನದ ಸ್ಥಾನಮಾನ
ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಇದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 51A(a) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ಗೆ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಸದ್ಯಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಆದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
