ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಬಾಯಿಗೆ ಸೇರಿದ ಆಹಾರ ದೇಹದೊಳಗೆ ಹೋದ ಬಳಿಕ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಅದು ಹೇಗೆ ಜೀರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಹಲವರಿಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಆಹಾರ ಬಾಯಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಯಿ, ಅನ್ನನಾಳ, ಹೊಟ್ಟೆ, ಸಣ್ಣ ಕರುಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕರುಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಗಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಹಾರವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಜೀರ್ಣರಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸ. ಹಾಗಾದರೆ ನಾವು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ? ದೇಹ ಅದರಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ.
1. ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗುವುದೇ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ
ಆಹಾರ ಹೊಟ್ಟೆ ತಲುಪುವ ಮೊದಲೇ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಆಹಾರವನ್ನು ಅಗಿಯುವಾಗ ಹಲ್ಲುಗಳು ಅದನ್ನು ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ನುಂಗುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಜೊಲ್ಲುರಸ ಆಹಾರವನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಕಿಣ್ವಗಳು ಪಿಷ್ಟದಂತಹ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಆಹಾರ ಅನ್ನನಾಳದ ಮೂಲಕ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.
2. ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಆಹಾರ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಸಂಕುಚಿಸಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣರಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆರೆಸುತ್ತವೆ. ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಂಥಿಗಳು ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಆಮ್ಲೀಯ ವಾತಾವರಣವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆ, ಮಾಂಸ, ಮೀನು, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ ದೇಹ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಹಾನಿಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಆಹಾರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
3. ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?
ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಆಮ್ಲವಿದ್ದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಒಳಪದರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ದೇಹವು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊಟ್ಟೆಯ ಒಳಪದರವು ಲೋಳೆಯಂತಹ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪದರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಬೈಕಾರ್ಬನೇಟ್ ಆಮ್ಲದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾನಿಯಾದಾಗ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಒಳಪದರದಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತ ಅಥವಾ ಹುಣ್ಣು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಹೆಲಿಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಪೈಲೋರಿ ಎಂಬ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ನೋವು ನಿವಾರಕ ಔಷಧಿಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಥವಾ ಪದೇಪದೇ ಬಳಕೆಯೂ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹುಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
4. ಆಹಾರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣರಸಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆರೆಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಆಹಾರ ಅರ್ಧದ್ರವ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕೈಮ್’ (Chyme) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಂತರ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪೈಲೋರಿಕ್ ಕವಾಟದ ಮೂಲಕ ಈ ಮಿಶ್ರಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವ ವೇಗ ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೊಬ್ಬಿನಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಆಹಾರವು ಕೆಲವು ಹಗುರವಾದ ಆಹಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
5. ಆಹಾರ ಸಣ್ಣ ಕರುಳನ್ನು ಸೇರಿದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಆಹಾರ ಸಣ್ಣ ಕರುಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಂಗಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿ: ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್, ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಒಡೆಯಲು ನೆರವಾಗುವ ಜೀರ್ಣಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಯಕೃತ್: ಪಿತ್ತರಸವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತಕೋಶವು ಅದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತರಸವು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಸಣ್ಣ ಹನಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ಅದರ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಣ್ಣ ಕರುಳು: ಇದರ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಬೆರಳಿನಂತಹ ರಚನೆಗಳು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೀರಿಕೊಂಡ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ರಕ್ತ ಅಥವಾ ದುಗ್ಧರಸದ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ.
ಈ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ದೇಹಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುವುದರ ಜತೆಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕೋಶಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶಗಳ ದುರಸ್ತಿಗೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.
6. ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ನಾವು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀರ್ಣವಾಗದೆ ಉಳಿದ ಆಹಾರಾಂಶಗಳು ದೊಡ್ಡ ಕರುಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ.
ಇಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಲವಣಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಉಪಯುಕ್ತ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಜೀರ್ಣವಾಗದೆ ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಆಹಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಡೆಯಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಉಳಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮಲವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಅವು ಗುದನಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮೂಲಕ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
7. ಆಹಾರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಇರುತ್ತದೆ?
ನಾವು ಸೇವಿಸಿದ ಆಹಾರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲ. ಆಹಾರದ ವಿಧ, ಸೇವಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ನಾರಿನಂಶ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಹೊಟ್ಟೆಯು ಆಹಾರವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಜೀರ್ಣರಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಯೊ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ನ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಹಾರವು ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗಲು ಸರಾಸರಿ ಆರು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಆಹಾರದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನಾವು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಬಾಯಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀರ್ಣಾಂಗವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಹತ್ವದ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
