ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವ ವಿಧಾನ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ನಗದು ಇರಲಿ, ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರಲಿ—ಮೊಬೈಲ್ ತೆಗೆದು QR ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದರೆ ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾವತಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಚಿಕ್ಕ ಚಹಾ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಮಾಲ್‌ಗಳವರೆಗೆ, ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಿಗಳವರೆಗೆ UPI (Unified Payments Interface) ಇಂದು ಭಾರತೀಯರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಿಂದ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲವು ಪರ್ಸನ್-ಟು-ಮರ್ಚೆಂಟ್ (P2M) ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಶೇ.0.4ರ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ರೇಟ್ (MDR) ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಹಣ ಕಡಿತವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಗಳು ಮೂಡಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಗ್ರಾಹಕರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಶೇ.0.4ರ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ. ಈ MDR ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಅಲ್ಲದೆ, ₹2,000ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ P2M ವಹಿವಾಟುಗಳು ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿರಲಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ (P2P) ಮಾಡುವ UPI ಪಾವತಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಮೊತ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಉಚಿತವಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಲಿವೆ.
ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು ಶೇ.96ರಷ್ಟು P2M ವಹಿವಾಟುಗಳು ಈ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ₹75,000 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರ್ಹ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ MDR ಗರಿಷ್ಠ ₹300 ಮಿತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಶುಲ್ಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದೇ?
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾತರಿ ಇದೆಯೇ?
ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ ಬಂದರೆ, ಅವರು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಭರಿಸಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಬಹುದು.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಗದು ಪಾವತಿಯತ್ತ ಸೆಳೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. UPIಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಅದರ ಸುಲಭತೆ, ವೇಗ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
UPI ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಏರಿಕೆ
ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟೀನ್ (Bernstein) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂದಾಜು ಕೂಡ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. UPIಯ ಒಟ್ಟು ವಹಿವಾಟು ಮೌಲ್ಯದ ಅರ್ಧ ಭಾಗಕ್ಕೆ 40 ಬೇಸಿಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಶೇ.0.4ರ MDR ವಿಧಿಸಿದರೆ, 2028ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು ₹22,000 ಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ ಅವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.
ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, 2016-17ರಲ್ಲಿ UPI ವಹಿವಾಟುಗಳು ಸುಮಾರು 2 ಕೋಟಿ ಇದ್ದು, ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು ₹7,000 ಕೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2025-26ರ ವೇಳೆಗೆ UPI ವಹಿವಾಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 24,162 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು ₹314 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೇವಲ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ UPI ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಈ ಭಾರೀ ಏರಿಕೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತಂಕ
ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳು UPI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಒಂದು ಅನುಕೂಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಾಧನವೂ ಆಗಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಕಡಿಮೆ ಲಾಭಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಹಣವನ್ನು ದೇಶದ ಪಾವತಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಹೇಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
UPI ಮೇಲಿನ ಜನರ ನಂಬಿಕೆ ಮುಖ್ಯ
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಜನರ ನಂಬಿಕೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಜನರಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾದ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ UPIನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬಂದಾಗ, ಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಅದರ ನಿಯಮಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು.
ಹೀಗಾಗಿ, UPI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅದು ಸರಳ, ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
