ನವದೆಹಲಿ- ದೇಶದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಇದೀಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ.
ಪಾವತಿ ಮತ್ತು ವಸಾಹತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆಗೆ (Payment and Settlement Systems Act) ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಂಡಿಸಿರುವ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಮೂಲಕ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ UPI ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ Merchant Discount Rate (MDR) ವಿಧಿಸಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಶುಲ್ಕ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿರುವ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ತಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ MDR ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಆಯ್ದ UPI ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಶೇ.0.3ರಿಂದ ಶೇ.0.5ರವರೆಗೆ MDR ವಿಧಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ ಇಲ್ಲ
ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, MDR ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಇಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ವಾರ್ಷಿಕ ₹1.5 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ತಕ್ಷಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
MDR ಎಂದರೇನು?
MDR ಎಂದರೇನು? ಇತಿಹಾಸ ಏನು?
Merchant Discount Rate (MDR) ಎಂದರೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಪಾವತಿ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಶುಲ್ಕ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ MDR ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 2020ರ ಜನವರಿಯಿಂದ UPI ಮತ್ತು RuPay ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ MDR ಅನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ UPI ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.
2016ರಲ್ಲಿ ನೋಟು ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣದ ಬಳಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ 2020ರಲ್ಲಿ UPI ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲಿನ MDR ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ PhonePe, Google Pay, Paytm ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ UPI ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳು ದೇಶದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದವು.
ಆದರೆ, ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉಚಿತ ಸೇವೆಯಿಂದ ಆದಾಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸೇವಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದವು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ಸೀಮಿತ MDR ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಉದ್ಯಮ ವಲಯ ವಾದಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ.
ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ UPI
ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ UPI
ಭಾರತದ UPI ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಂದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜುಲೈ 2026ರಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 23.6 ಬಿಲಿಯನ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ನಡೆದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ₹29.9 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ತಲುಪಿದೆ. PhonePe ಮತ್ತು Google Pay ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಗಳು ದೇಶದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.
ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿ UPI ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಒಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ.4ರಷ್ಟಿದ್ದರೂ, ಒಟ್ಟು ವಹಿವಾಟಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಸುಮಾರು ಶೇ.67ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ MDR ವಿಧಿಸಿದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ₹5,000ರಿಂದ ₹10,000 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹಣಕಾಸು ವಲಯ ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.
ಮುಂದೇನು?
ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಂತಿಮ ದರ ಅಥವಾ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ. ಸಂಸತ್ತಿನ ಅನುಮೋದನೆ, ನಿಯಮಾವಳಿ ರೂಪಣೆ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಬಳಿಕವೇ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ. ಆವರೆಗೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ UPI ಪಾವತಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವಂತೆ ಉಚಿತವಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಲಿವೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ MDR ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ “₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ UPI ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ” ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಿಮ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರ ಇನ್ನೂ ಹೊರಬರಬೇಕಿದೆ.
