ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಯುಎಪಿಎ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸೂಚನೆ

ನವದೆಹಲಿ-ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಐಷಾರಾಮಿ ಸ್ಥಿತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿರುವ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಯುಎಪಿಎ (UAPA – ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳ ದೈನಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (CJI) ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಾಯ್ಮಾಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿ. ಮೋಹನ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು, ಪಿಎಫ್‌ಐ (PFI) ಪಿತೂರಿ ಪ್ರಕರಣದ ಆರೋಪಿ ಶಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಈ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹುದ್ದೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಅನ್ವಯ ಅಗತ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಾರಗಳೊಳಗೆ ಅನುಮೋದಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಸಿಕ್ಕ ಕೂಡಲೇ, ಯುಎಪಿಎ ಪ್ರಕರಣಗಳ ದೈನಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಹೊಸ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೊದಲು ಮೂವರು ರಕ್ಷಿತ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಹೊಸದಾಗಿ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ 97ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಬಾಕಿ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಪೀಠ, ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಜರಿದ್ದರೂ ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ಅಥವಾ ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.

ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು 12 ಪುಟಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುದೀರ್ಘ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು, ಇದರಿಂದ ದಿನದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಮಯ ಆದೇಶ ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲೇ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಇಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪುಟದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.

ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಆದಿತ್ಯ ಸೋಂಧಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷಿದಾರರು ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದು, ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ತ್ವರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿದರು.

ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 707 ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿದ್ದು, ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸದ ಹೊರತು ಸಮಂಜಸವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯದಾನ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

12 ಪುಟಗಳ ಜಾಮೀನು ಆದೇಶಕ್ಕೂ ಆಕ್ಷೇಪ

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸುವಾಗ ಹೊರಡಿಸಿದ ದೀರ್ಘ ಆದೇಶದ ಮೇಲೂ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

ಒಬ್ಬ ಆರೋಪಿಗೆ ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸುಮಾರು 12 ಪುಟಗಳ ಆದೇಶ ಬರೆದಿರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಅವರು, ಇಂತಹ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಹುಶಃ ಒಂದು ಪುಟದ ಆದೇಶದಲ್ಲೇ ದಾಖಲಿಸಬಹುದಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಧ್ಯಂತರ ಅರ್ಜಿಯ ಮೇಲೂ ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ದಿನದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಮಯವೇ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

ಶಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಆದಿತ್ಯ ಸೋಂಧಿ, ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷಿದಾರರು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಾವನ ನಿಧನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು; ಅದನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.

ಇದೇ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಐಪಿಸಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇತರ ಒಂಬತ್ತು ಆರೋಪಿಗಳಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಜಾಮೀನು ದೊರೆತಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನೂ ಅವರು ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ತ್ವರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕು ಆರೋಪಿಗೂ ಇದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೋಂಧಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು.

ಶಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಅವರನ್ನು 22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022ರಂದು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಜನವರಿ 23, 2026ರ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಕರಣ ಸಂಖ್ಯೆ 744/2023ರಲ್ಲಿ 19 ಇತರ ಆರೋಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಐಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 153A ಮತ್ತು 120B ಹಾಗೂ ಯುಎಪಿಎಯ ವಿವಿಧ ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳಡಿ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ 707 ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿರುವುದು ಮತ್ತು ಆಗಲೂ ಆರೋಪ ನಿಗದಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು.

ಪಿಎಫ್‌ಐ ನಿಷೇಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ 2022ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಫ್ರಂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (PFI) ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹವರ್ತಿ/ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಯುಎಪಿಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ “ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಸಂಘಟನೆ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022ರಂದು ಈ ಕುರಿತು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು.

ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಎಫ್‌ಐಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದು, ನಂತರ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಎನ್‌ಐಎ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮುಂದೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಂದಿವೆ.

ಜನವರಿಯಲ್ಲೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲೂ ವಿಳಂಬದ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಶಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಜನವರಿ 2026ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 707 ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ, ಆರೋಪ ನಿಗದಿ ವಿಳಂಬ, ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಯುಎಪಿಎಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 43D(5)ರ ಪರಿಣಾಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದ್ದವು. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಅಭಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವಾದಿಗಳ ವಾದಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

ಇದೀಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನೇ ವೇಗಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿರುವುದು, ಕೇವಲ ಈ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದ ಜಾಮೀನು ಪ್ರಶ್ನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಯುಎಪಿಎ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಚಾರಣಾ ವಿಳಂಬದ ಕುರಿತ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಕಳವಳವನ್ನೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಶಾಹಿದ್ ಖಾನ್‌ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಜಾಮೀನು ನೀಡಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಹೊಸದಾಗಿ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರರು ಎಂದು ಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಅಂತಹ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಆದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗದೆ, ಅದರ ಸ್ವಂತ ಅರ್ಹತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2026ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು—ಯುಎಪಿಎ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಠಿಣತೆಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡೇ, ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಮುಂದೂಡದೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯ ದಾಖಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮಯಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು. ಶಾಹಿದ್ ಖಾನ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ 707 ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿದ್ದರೂ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ಪೀಠ, ದೈನಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಮಂಜಸ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸುವುದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.