ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಆತನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಯಾರು ನೆರವೇರಿಸಿದರು? ವಿಭೀಷಣ ಮೊದಲು ಏಕೆ ಹಿಂಜರಿದರು? ಶ್ರೀರಾಮ ನೀಡಿದ ಆಜ್ಞೆ, ಲಂಕೆಯ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣ ಹಾಗೂ ರಾವಣನ ಮರಣದ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಸಂಗತಿಗಳಿವೆ.
ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಸೀತಾದೇವಿಯ ಅಪಹರಣ, ರಾವಣನ ವಧೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮನ ವಿಜಯಗಾಥೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ದಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಸಾಧಿಸಿದ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ರಾವಣನ ಮರಣದ ಬಳಿಕ ಆತನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಯಾರು ನಡೆಸಿದರು? ಲಂಕೆಯನ್ನು ಆಳಿದ ರಾವಣನ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಹೇಗೆ ನಡೆದವು? ಪುರಾಣದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ರಾವಣನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ವಿಭೀಷಣ ಏಕೆ ಹಿಂಜರಿದರು?
ರಾವಣನ ಮರಣದ ಬಳಿಕ ಆತನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ವಿಭೀಷಣ ತೀವ್ರ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಸೀತಾದೇವಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ರಾವಣನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಭೀಷಣ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಶರಣಾಗಿ ಧರ್ಮದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ರಾವಣ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಆತನ ಸಾವು ವಿಭೀಷಣನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೀವ್ರ ನೋವುಂಟುಮಾಡಿತ್ತು.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ವಿಭೀಷಣ ಮೊದಲು ಹಿಂಜರಿದರೆಂದು ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿಭೀಷಣನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ಶ್ರೀರಾಮ, ಆತನಿಗೆ ಧರ್ಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದರು. ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬಾರದು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಬಳಿಕ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ವಿಭೀಷಣನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ರಾವಣನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಿದರು. ಶ್ರೀರಾಮನ ಮಾತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿದ ವಿಭೀಷಣ, ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಲಂಕೆಯ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ
ರಾವಣನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಶ್ರೀರಾಮ ಲಂಕೆಯ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ವಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸುಗ್ರೀವ, ಅಂಗದ, ನಳ, ನೀಳ, ಜಾಂಬವಂತ ಹಾಗೂ ಹನುಮಂತ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖರಿಗೆ ವಿಭೀಷಣನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು.
ತಂದೆ ದಶರಥನಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ವಚನದ ಪ್ರಕಾರ, ವನವಾಸದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ತಾನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳುವ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀರಾಮ, ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರೆಂದು ರಾಮಾಯಣದ ಕೆಲವು ಕಥನಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.
ರಾವಣನ ಸಾವಿನ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯವೇನು?
ರಾವಣ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯೋಧನಾಗಿದ್ದನು. ಶ್ರೀರಾಮನ ಬಾಣಗಳ ದಾಳಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಆತನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾದಾಗ, ರಾವಣನ ಬಲಹೀನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭೀಷಣ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಮಾಯಣದ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾವಣನ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೃತವಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸದೆ ಆತನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ವಿಭೀಷಣ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಶ್ರೀರಾಮ ರಾವಣನ ನಾಭಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಈ ವಿವರಗಳು ಎಲ್ಲ ರಾಮಾಯಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಾಮಾಯಣ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ವಧೆಯ ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.
ಈ ಕಥೆ ನೀಡುವ ಸಂದೇಶವೇನು?
ಈ ಗಾಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ, ಶತ್ರುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಧರ್ಮವಾದರೆ, ಶತ್ರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಬಳಿಕ ಆತನಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ.
ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಶ್ರೀರಾಮನೇ ಆತನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡನೆಂಬ ಕಥೆ, ಶತ್ರುತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವೀಯತೆ, ಕರ್ತವ್ಯ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀರಾಮನ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಉದಾತ್ತ ಗುಣಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ಸೂಚನೆ: ಈ ಲೇಖನವು ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ರಾಮಾಯಣ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
