ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಯಶವಂತ್ ವರ್ಮಾ ವಿರುದ್ಧದ ನಗದು ಪ್ರಕರಣ: ಮೂರು ಆರೋಪಗಳೂ ಸಾಬೀತು

ನವದೆಹಲಿ-ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಯಶವಂತ್ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ನಗದು ಪತ್ತೆಯಾದ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿ ನೀಡಿರುವ ವರದಿ ಇದೀಗ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಂಗಳ ತಲುಪಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಯು ವರ್ಮಾ ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ಮೂರು ಆರೋಪಗಳೂ ಸಾಬೀತಾಗಿವೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿರುವುದು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿದೆ.

ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳ ವರದಿ ಹಾಗೂ ತನಿಖೆ ವೇಳೆ ದಾಖಲಾದ ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ಆಧಾರಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಬುಧವಾರ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು.

*ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡದಿಂದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ನಗದು ಪ್ರಕರಣ*

2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 14ರ ರಾತ್ರಿ ನವದೆಹಲಿಯ 30, ತುಘಲಕ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂದಿನ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಯಶವಂತ್ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಬೆಂಕಿ ನಂದಿಸಲು ತೆರಳಿದ್ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ನಿವಾಸದ ಸ್ಟೋರ್‌ರೂಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಹಾಗೂ ಭಾಗಶಃ ಸುಡದ ನೋಟುಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದು ಪ್ರಕರಣದ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಪ್ರಕರಣ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಅಂದಿನ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂಜೀವ್ ಖನ್ನಾ ಅವರು ಮೂವರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆಂತರಿಕ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಸಮಿತಿಯು ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು. ಆ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ನಗದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.

*ಮೂರು ಆರೋಪಗಳೂ ಸಾಬೀತು*

ಈಗ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿಚಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ರಚಿಸಲಾದ ಹೊಸ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯು ಪ್ರಕರಣದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಗಳನ್ನೂ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

*ಮೊದಲ ಆರೋಪ —*

ನಗದು ಇರುವಿಕೆ, ಮೂಲ ಮತ್ತು ಒಡೆತನದ ಕುರಿತು ಸಮರ್ಪಕ ವಿವರಣೆ ನೀಡದಿರುವುದು.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸದ ಆವರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಟೋರ್‌ರೂಮ್‌ನಲ್ಲಿ 500 ರೂಪಾಯಿ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನಗದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹಣ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂತು, ಅದರ ಮೂಲವೇನು ಮತ್ತು ಅದರ ಒಡೆತನ ಯಾರದ್ದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸಮಿತಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.

*ಎರಡನೇ ಆರೋಪ —*

ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಲೋಪ.

ನಗದು ಪತ್ತೆಯಾದ ಸ್ಟೋರ್‌ರೂಮ್ ಅನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸೀಲ್ ಮಾಡಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮುನ್ನವೇ ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸಮಿತಿ ಹೇಳಿದೆ. ನಂತರ ಕೆಲವು ನೋಟುಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವುದು ಅಥವಾ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೂ ಸಮರ್ಪಕ ವಿವರಣೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ ಕಾಣೆಯಾದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವರ್ಮಾ ಅವರೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸಮಿತಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

*ಮೂರನೇ ಆರೋಪ —*

ತನಿಖೆಯ ವೇಳೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಅತೃಪ್ತಿಕರ ಸ್ವರೂಪ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 22ರಂದು ನೀಡಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮಿತಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದು, ಅದು ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಬದಲು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಅವರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮಿತಿ ಹೇಳಿದೆ.

*ಮೊದಲ ತನಿಖೆಯಲ್ಲೇ ಹೊರಬಂದಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ.*

ಪ್ರಕರಣದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂಜೀವ್ ಖನ್ನಾ ರಚಿಸಿದ್ದ ಆಂತರಿಕ ಸಮಿತಿ, ನಗದು ಪತ್ತೆಯಾದ ಸ್ಟೋರ್‌ರೂಮ್ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಕ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇತ್ತು ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆ ತನಿಖಾ ವರದಿಯ ಬಳಿಕ ಪ್ರಕರಣ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.

ನಂತರ ಪ್ರಕರಣ ಸಂಸತ್ತಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು. 2025ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸದರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವರ್ಮಾ ವಿರುದ್ಧ ಮಹಾಭಿಯೋಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು. 2025ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಪೀಕರ್ ಓಂ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರು Judges Inquiry Act, 1968ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರ ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.

ಸಮಿತಿ ವರದಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ

ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳ ತನಿಖೆಯ ಬಳಿಕ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಯು 2026ರ ಮೇ 18ರಂದು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಪೀಕರ್ ಓಂ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅರವಿಂದ್ ಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಬಿ.ವಿ. ಆಚಾರ್ಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.

ಇದೀಗ 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು ವರದಿಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವರದಿಯು ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.

ಆದರೆ ವರ್ಮಾ ಈಗ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲ

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಇಂದಿನ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಯಶವಂತ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 9ರಂದು ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಚಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನೂ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ಹೀಗಾಗಿ ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಹಾಭಿಯೋಗದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದೇ? ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಅವರು ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಿಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಮಹಾಭಿಯೋಗದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮದ ಕುರಿತು ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಕೆಲ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜೀನಾಮೆಯ ನಂತರ ಪದಚ್ಯುತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಮಹತ್ವ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಆಸ್ತಿ-ನಗದು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದೊಳಗಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೂ ಈ ಪ್ರಕರಣ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗದು ಪತ್ತೆಯಾದ ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತು ಸಮರ್ಪಕ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಭೌತಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಪ ಮತ್ತು ತನಿಖೆಯ ವೇಳೆ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಿತಿಯ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆ — ಇವು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿವೆ.

ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸಮಿತಿ ಕಾಣೆಯಾದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವರ್ಮಾ ಅವರೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವರದಿಯಲ್ಲಿನ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಅದರ ನಿಖರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಅರ್ಥೈಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

*ಮುಂದೇನು?*

ಈಗ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಂಡನೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕರಣದ ಮುಂದಿನ ಹಂತ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಯತ್ತ ಸಾಗಲಿದೆ. ಆದರೆ ವರ್ಮಾ ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ಮಹಾಭಿಯೋಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಿಂತಲೂ ಈ ವರದಿಯ ಸಂಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ, ಮುಂದಿನ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 14ರಂದು ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ನಗದು ಪ್ರಕರಣವು — ಆಂತರಿಕ ತನಿಖೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಮಹಾಭಿಯೋಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮತ್ತು ಇದೀಗ ಮೂರು ಆರೋಪಗಳೂ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ — ಎಂಬ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟ ತಲುಪಿದೆ. ಈಗ ಈ ವರದಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.