ರಾಕೆಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲು ಇಸ್ರೋ ನಿರ್ಧಾರ: ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರ!

ನವದೆಹಲಿ-ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸರ್ಕಾರದ ನೇತೃತ್ವದ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆ–ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO) ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸರಣಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು, ಸಂಶೋಧನೆ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ IN-SPACe ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ. ಪವನ್ ಗೋಯೆಂಕಾ ಅವರು Business Today ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ India @ 100 Economy Summitನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ISROಗಿಂತ ಉದ್ಯಮ ವಲಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದರರ್ಥ ISRO ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಕೆಟ್ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಲ್ಲ; ಈಗಾಗಲೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಸಾಬೀತಾಗಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಮಾದರಿ ವೇಗ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

SSLVಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಬದಲಾವಣೆ

ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ Small Satellite Launch Vehicle (SSLV). ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ISRO ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ SSLV ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ Hindustan Aeronautics Limited (HAL)ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

2025ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10ರಂದು ISRO, IN-SPACe, NewSpace India Limited (NSIL) ಮತ್ತು HAL ನಡುವೆ SSLV ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ HAL ಮೊದಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದು, ನಂತರದ 10 ವರ್ಷಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿದೆ. ವಿನ್ಯಾಸ, ತಯಾರಿಕೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಉಡಾವಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯೂ ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಅಗತ್ಯ: HAL ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲ; ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ. ಆದ್ದರಿಂದ SSLV ಹಸ್ತಾಂತರವು “ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗೆ ರಾಕೆಟ್ ಮಾರಾಟ”ಕ್ಕಿಂತ, ISRO ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

PSLV: ಪ್ರಯೋಗ ಈಗಾಗಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ

ಭಾರತದ “ವರ್ಕ್‌ಹಾರ್ಸ್” ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ PSLVಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. 2023ರಲ್ಲೇ ISRO, NSIL ಮೂಲಕ HAL–L&T ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಐದು PSLV-XL ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಆದೇಶ ನೀಡಿತ್ತು.

ISRO ಪ್ರಕಾರ, ಉದ್ಯಮದಿಂದ ತಯಾರಾಗುವ PSLVಯ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. ನಿಯಮಿತ PSLV ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ, ISRO ತನ್ನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಮಾದರಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.

2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೂ NSIL, HAL–L&T ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೂಲಕ ಐದು PSLV-XL ವಾಹನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತ್ತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ISRO/IN-SPACe ಮೂಲಕ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ 100 ದಾಟಿರುವುದನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿತ್ತು.

ಹೀಗಾಗಿ PSLVಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಈಗಾಗಲೇ ಆರಂಭವಾದ “productionisation” ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವೆಂದು ನೋಡಬಹುದು.

LVM3 ಮುಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಇದೀಗ ಗಮನ LVM3 ಕಡೆ ತಿರುಗಿದೆ. ಚಂದ್ರಯಾನ-3 ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿರುವ LVM3, PSLVಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ.

IN-SPACe ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪವನ್ ಗೋಯೆಂಕಾ ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, PSLV ಮತ್ತು LVM3ಯಂತಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾಗಿರುವ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ನಿಖರ ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಅರ್ಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿ ಕುರಿತು ಅಂತಿಮ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ “LVM3 ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಕೈಗೆ ಹೋಗಿದೆ” ಎನ್ನುವುದು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅತಿರೇಕದ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ISROಯ ಪಾತ್ರವೇನು?

ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ISROಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ಒಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ISRO ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಮಾದರಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ISRO ತನ್ನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಚಂದ್ರ, ಮಂಗಳ, ಸೌರ ಅಧ್ಯಯನ, ಮಾನವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನ, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಉಡಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬಹುದು.

2026ರ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ IN-SPACe ಮೂಲಕ ISRO ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ 71 ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ನೆರವೇರಿದ್ದವು. ನಂತರ 2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ISRO/IN-SPACe ಮೂಲಕ 100 ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ನಡೆದಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂದರೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ; ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

2020ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ದಾರಿ

ಇಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು 2020ರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರವು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ IN-SPACe ಅನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅನುಮೋದನೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.

2023ರ Indian Space Policy ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು, ಉಡಾವಣಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಉಪಗ್ರಹ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ end-to-end ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.

ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. 2026ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಖಾಸಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಸುಮಾರು 618.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪಿದ್ದು, IN-SPACe 105 ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸತ್ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 440 space-tech startups ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತವಾಗಿದ್ದು, 52 ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 113 ಅನುಮೋದನೆಗಳು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದವು.

ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೀತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

Indian Space Policy 2023 ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಅಥವಾ ಖರೀದಿಸಿದ/ಲೀಸ್ ಪಡೆದ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ದೂರಸಂವೇದಿ, ಸಂವಹನ ಹಾಗೂ ಇತರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಸ್ವಂತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಡೇಟಾ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಈಗಾಗಲೇ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸರ್ಕಾರದ PPP ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ Pixxel ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟವು Earth Observation satellite constellation ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ.

ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು 52 ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ 31 ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು 21 ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ISRO ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮಾದರಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಖಾಸಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂದರೆ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾತ್ರ ಇನ್ನು ಕೇವಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಪಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಅದು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಹೊಸ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೂ ಖಾಸಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆ?

ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕುಲಶೇಖರಪಟ್ಟಿಣಂನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ Small Satellite Launch Complex ಕೂಡ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಭಾಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಸುಮಾರು ₹986 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಈ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು IN-SPACe ಆರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾತ್ರ ರಾಕೆಟ್ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಉಡಾವಣಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

IN-SPACe ರೂಪಿಸಿರುವ ದಶಕದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು 2022ರ ಸುಮಾರು 8.4 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ನಿಂದ 2033ರ ವೇಳೆಗೆ 44 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಗುರಿ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 33 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು 11 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ರಫ್ತುಗಳಿಂದ ಬರಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲನ್ನು ಸುಮಾರು 2%ರಿಂದ 8%ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯೂ ಇದೆ.

ಈ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ISRO ಒಂದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುವ ಮಾದರಿ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವೇಗದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉಡಾವಣೆಗಳು, ಉಪಗ್ರಹ ಡೇಟಾ ಸೇವೆಗಳು, ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಭೂ-ಆಧಾರಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಗತ್ಯ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಲಾಭಗಳು

ಈ ಮಾದರಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.

ರಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.

ಉಡಾವಣೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಜಾಗತಿಕ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯಬಹುದು.

ISROಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಮೀಸಲಿಡಬಹುದು.

MSMEಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳು ಸಿಗಬಹುದು.

ಉಪಗ್ರಹ ಡೇಟಾ, ಭೂಮಿಯ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಬೆಳೆಯಬಹುದು.

ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.