ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ವಾಹನ ಸವಾರರನ್ನು ಕಾಡುವ ಮೊದಲ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳು. ಸಿಗ್ನಲ್ ಬಿದ್ದಾಗ ನಿಮಿಷಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯುವುದು, ಹಾರ್ನ್ ಸದ್ದು ಹಾಗೂ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್ ಕಿರಿಕಿರಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಒಂದು ನಗರವಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಷ್ಟೇ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ನಿಮಗೆ ಎದುರಾಗುವುದಿಲ್ಲ! ಹೌದು, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಕೋಟಾ ನಗರ ಇಂದು ದೇಶದ ಮೊದಲ ‘ಸಿಗ್ನಲ್ ಮುಕ್ತ’ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣದ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರ ಚಂಬಲ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟಾ ನಗರವು ಭಾರತದ ‘ಕೋಚಿಂಗ್ ಹಬ್’ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಐಐಟಿ-ಜೆಇಇ ಮತ್ತು ನೀಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ತಯಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚರಿ. ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ದೀಪಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ವಾಹನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸರಾಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಿಗ್ನಲ್ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹೇಗೆ? ಕೋಟಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳ ಬದಲು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ನಗರದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಮೇಲ್ಸೇತುವೆಗಳು (Flyovers), ಅಂಡರ್‌ಪಾಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸರ್ಕಲ್‌ಗಳು (Roundabouts) ವಾಹನಗಳು ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಾಹನಗಳು ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ಎದುರಾಗುವ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನಿವಾರ್ಯವಿರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ವಾಹನ ಸವಾರರು ಸ್ವಯಂ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಿಗ್ನಲ್ ಹಾಕಿ ವಾಹನಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಬದಲು, ವಾಹನಗಳು ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಾಗಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತದ ಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪೀಕ್ ಅವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪೊಲೀಸರು ಮ್ಯಾನುಯಲ್ ಆಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳಾದ ದೆಹಲಿ ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ರಸ್ತೆ ಶಿಸ್ತು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದೆ, ಕೆಂಪು ದೀಪದ ಕಿರಿಕಿರಿ ಇಲ್ಲದೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವವರಿಗೆ ಕೋಟಾ ನಗರದ ರಸ್ತೆಗಳು ಖಂಡಿತಾ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ. ನಗರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರೆ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳಿಲ್ಲದೆಯೂ ಸುಗಮ ಸಂಚಾರ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ನಗರವೇ ಸಾಕ್ಷಿ.
