ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥಿ ದಿನದಂದು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಗಣಪತಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಉತ್ಸವವನ್ನು 10 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2026ರಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಅಂದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25ರಂದು ಗಣಪತಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಸವ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಹೊಸ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮೂರ್ತಿ ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ವಾಸ್ತು ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
2026ರಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಯಾವಾಗ?
-
ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿ ಆರಂಭ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, ಬೆಳಗ್ಗೆ 7:06
-
ಚತುರ್ಥಿ ತಿಥಿ ಅಂತ್ಯ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, ಬೆಳಗ್ಗೆ 7:44
-
ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿ, ಗಣೇಶ ವಿಸರ್ಜನೆ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, ಶುಕ್ರವಾರ
(ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು.)
ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿ ಹೇಗಿರಬೇಕು?
1. ಸೊಂಡಿಲಿನ ದಿಕ್ಕು
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯ ಸೊಂಡಿಲು ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿರುವುದು ಶುಭಕರ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಾಮಮುಖಿ ಗಣೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತು ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸೌಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿರುವ ಸೊಂಡಿಲಿನ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣವಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.
2. ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯ ಮೂರ್ತಿ
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ಕುಳಿತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಂಬಿಕೆ. ಇದು ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ವಾಸ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೆ ನಿಂತಿರುವ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
3. ಮೂರ್ತಿಯ ಬಣ್ಣ
ಸಿಂಧೂರ, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಶುಭಕರ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಪೂಜೆಗೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡದಿರುವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಕೆಲವು ವಾಸ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
4. ಮೂಷಿಕ ಮತ್ತು ಮೋದಕ ಇರಲಿ
ಗಣೇಶನ ವಾಹನವಾದ ಮೂಷಿಕ (ಇಲಿ) ಹಾಗೂ ಮೋದಕ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ. ಇವು ಗಣೇಶನ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
5. ದಂತಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಳು
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಂದು ದಂತ ಮುರಿದಿರುವಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಿರುವ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
6. ಮೂರ್ತಿಯ ತಯಾರಿಕಾ ವಸ್ತು
ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ (POP) ಹಾಗೂ ಹಾನಿಕಾರಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಿತ್ತಾಳೆ, ತಾಮ್ರ, ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಪೂಜೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
7. ಮೂರ್ತಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿರಬಾರದು
ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿ ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಬಿರುಕು, ಮುರಿತ ಅಥವಾ ಭಾಗಗಳು ಹಾನಿಗೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅಂತಹ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮನೆಯ ಪೂಜೆಗೆ ತರದಿರುವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಂಬಿಕೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
8. ಮೂರ್ತಿಯ ಗಾತ್ರ
ಮನೆಯ ಪೂಜಾ ಕೊಠಡಿ ಅಥವಾ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಗಾತ್ರದ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಮನೆಯ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ದೊಡ್ಡ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಬದಲು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಗಾತ್ರದ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು?
ವಾಸ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಈಶಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವುದು ಶುಭಕರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಮನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳದ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಗಣೇಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳು
-
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆಯೇ ತಲೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರವಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು.
-
ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಮರದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಾಸಬೇಕು.
-
ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.
-
ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
-
ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು, ವೀಳ್ಯದೆಲೆ, ಅಡಿಕೆ, ನಾಣ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು.
-
ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
-
21 ಗರಿಕೆ ಹುಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಗಣೇಶ ಪೂಜೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಮೋದಕ ಅಥವಾ ಲಡ್ಡುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
-
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಆರತಿ ಬೆಳಗಿ, ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡುವಾಗ ತಿಳಿಯದೆಯೂ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ನಡೆಯದಂತೆ ಜಾಗ್ರತೆ ವಹಿಸಬೇಕು. ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಣೇಶನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಡಿ:
-
ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಬೇಡಿ: ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಡಿ. ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಗಣೇಶನು ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾತ್ವಿಕ ವಾತಾವರಣ ಇರಬೇಕು. ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ, ಮದ್ಯಪಾನ ಮತ್ತು ಈರುಳ್ಳಿ-ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಬಳಕೆಯಿಂದ ದೂರವಿರಿ.
ಕೋಪ ಮತ್ತು ಜಗಳ ಬೇಡ: ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ಲೇಶ, ಜಗಳ ಅಥವಾ ಕೋಪದ ವಾತಾವರಣ ಇರಬಾರದು. ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕು.
-
ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಒಂಟಿ ಮಾಡಬೇಡಿ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ಕೂರಿಸಿದ ನಂತರ, ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಮನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೀಗ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಲೂ ಹೋಗಬಾರದು. ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರು ಯಾವಾಗಲೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು ಮತ್ತು ದೀಪ ಉರಿಯುತ್ತಿರಬೇಕು.
ಸೂಚನೆ
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿರುವ ವಾಸ್ತು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಲಹೆಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾದ ಸಂಗತಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರದೇಶ, ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
