ಪ್ರತಿ ಜಮೀನಿಗೂ ‘ಭೂ-ಆಧಾರ್’: ದೇಶದ ಭೂ ದಾಖಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಿರುವು

ನವದೆಹಲಿ-: ದೇಶದ ಭೂ ದಾಖಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪಾರದರ್ಶಕ, ಏಕೀಕೃತ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ **DILRMP 3.0 (Digital India Land Records Modernization Programme)**ಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ.

2026ರಿಂದ 2031ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಾಗಲಿರುವ ಈ ಐದು ವರ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ₹565.50 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಪ್ರತಿ ಭೂಮಿಯ ತುಂಡಿಗೂ 14 ಅಂಕಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೂ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆ—ULPIN ಅಥವಾ ‘ಭೂ-ಆಧಾರ್’—ನೀಡುವುದು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಭೂಪಾರ್ಸೆಲ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಲೀಕತ್ವ, ನಕ್ಷೆ, ನೋಂದಣಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.

DILRMP 3.0 ಹಿಂದಿನ ಹಂತಗಳಿಗಿಂತ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಭೂ ದಾಖಲೆ, ಕ್ಯಾಡಾಸ್ಟ್ರಲ್ ನಕ್ಷೆ, ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿ, ಕಂದಾಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ GIS ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ‘Land Stack’ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯಗಳು APIಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮದೇ ಭೂ-ಸಂಬಂಧಿತ ಡೇಟಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಇವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಫೆಡರೇಟೆಡ್ ಭೂ-ಡೇಟಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಲಿವೆ. ಆದರೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಲಿದೆ.

14 ಅಂಕಿಗಳ ‘ಭೂ-ಆಧಾರ್’ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ

14 ಅಂಕಿಗಳ ‘ಭೂ-ಆಧಾರ್’ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ

ಭೂ-ಆಧಾರ್ ಅಥವಾ Unique Land Parcel Identification Number (ULPIN) ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ DILRMP ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2023ರಲ್ಲೇ 26 ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ULPIN ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಭೂ-ಆಧಾರ್ ನೀಡಲು ಭೂಪಾರ್ಸೆಲ್‌ನ ಜಿಯೋ-ರೆಫರೆನ್ಸಿಂಗ್ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

2026ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದಲ್ಲಿ 40.58 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಪಾರ್ಸೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ 14 ಅಂಕಿಗಳ ULPIN/ಭೂ-ಆಧಾರ್ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ DILRMP 3.0 ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ; ಈಗಾಗಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದೆ.

ಹಿಂದಿನ ಹಂತಗಳ ಸಾಧನೆ ಏನು?

ಹಿಂದಿನ ಹಂತಗಳ ಸಾಧನೆ ಏನು?

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧುನೀಕರಣದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ. National Land Records Modernization Programme 2008-09ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪುನರ್‌ರಚಿಸಿ DILRMP ರೂಪದಲ್ಲಿ 2016ರಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೇ ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಗತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ:

99.90% ಪಠ್ಯಾಧಾರಿತ ಹಕ್ಕು ದಾಖಲೆಗಳು (RoR) ಗಣಕೀಕೃತಗೊಂಡಿವೆ.

97.43% ಕ್ಯಾಡಾಸ್ಟ್ರಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಂಡಿವೆ.

76.16% ಭೂಪಾರ್ಸೆಲ್‌ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಿಯೋ-ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಆಗಿವೆ.

85.24% ಕ್ಯಾಡಾಸ್ಟ್ರಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕು ದಾಖಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಳೀಯ-ಪಠ್ಯ ಏಕೀಕರಣ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸುಮಾರು 98.96% ಸಬ್-ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಕಚೇರಿಗಳು ಗಣಕೀಕೃತಗೊಂಡಿವೆ.

94.11% ಕಂದಾಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಗಣಕೀಕೃತಗೊಂಡಿವೆ.

P

Press Information Bureau

ಹೀಗಾಗಿ, 2026ರ DILRMP 3.0 ಅನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ನೋಂದಣಿ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೂ ಆಧುನಿಕ ರೂಪ

ನೋಂದಣಿ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೂ ಆಧುನಿಕ ರೂಪ

ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ 75 ಸಬ್-ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ‘Registration Seva Kendra’ಗಳಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ₹37.5 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಳೆಯ ಕಾಗದದ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುವುದು, ನೋಂದಣಿ ದಾಖಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೆಪೊಸಿಟರಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಂದಾಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಪ್ರಕರಣ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಗಣಕೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ರೈತರು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

ರೈತರು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

ಯೋಜನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾದರೆ ಭೂ ಮಾಲೀಕರು ಹಲವು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿ, ಮಾಲೀಕತ್ವ ದೃಢೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸುಲಭವಾಗಬಹುದು.

ಈಗಾಗಲೇ 19 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಪಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. 406 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಅಡಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಗಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಭೂ ವಿವಾದಗಳಿಗೂ ಪರಿಹಾರದ ನಿರೀಕ್ಷೆ

ಭೂ ವಿವಾದಗಳಿಗೂ ಪರಿಹಾರದ ನಿರೀಕ್ಷೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಹಳೆಯ ನಕ್ಷೆಗಳು, ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿ ಹಾಗೂ ಕಂದಾಯ ದಾಖಲೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಸಮಂಜಸತೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.

DILRMP 3.0ನಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಕರಣ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಒಂದು ಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿವಾದದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು.

ನಗರ ಭೂಮಿಗೂ ಗಮನ

ನಗರ ಭೂಮಿಗೂ ಗಮನ

ಗ್ರಾಮೀಣ ಭೂಮಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಯೋಜನೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. NAKSHA ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭೂ ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ 116 ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈಮಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 5,915 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೈ-ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ ಚಿತ್ರಣದಿಂದ ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ಸವಾಲು ಅನುಷ್ಠಾನ

ಮುಂದಿನ ಸವಾಲು ಅನುಷ್ಠಾನ

DILRMP 3.0ರ ಘೋಷಣೆ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾದರೂ, ಇದರ ನಿಜವಾದ ಪರಿಣಾಮ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರಲಿದೆ. ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕಂದಾಯ ಆಡಳಿತವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ದಾಖಲೆ ಮಾದರಿ, ಭಾಷೆ, ನಕ್ಷೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಬಹುದು.

ಕೇಂದ್ರವು ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್ DILRMP-MIS ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.

2008-09ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ → 2016ರ DILRMP → ULPIN/ಭೂ-ಆಧಾರ್ → GIS ನಕ್ಷೆ → ಆನ್‌ಲೈನ್ ನೋಂದಣಿ → ಕಂದಾಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ → ಈಗ DILRMP 3.0ರ ‘Land Stack’—ಇದು ಭಾರತದ ಭೂ ಆಡಳಿತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ಭೂಪಾರ್ಸೆಲ್‌ಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತು, ನಿಖರ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಕ್ಷೆ, ಮಾಲೀಕತ್ವದ ದಾಖಲೆ, ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ವಿವಾದದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಯಾದರೆ, ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ, ಆಸ್ತಿ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ‘ಭೂ-ಆಧಾರ್’ ಸಂಖ್ಯೆ ನೀಡುವುದೇ ಅಂತಿಮ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ; ದಾಖಲೆಗಳ ನಿಖರತೆ, ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಡೇಟಾ ನವೀಕರಣ ಕೂಡ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಲಿದೆ.