ಜಾತಿ ಗಣತಿ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಕುರಿತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಕ್ಷೇಪ: ಖರ್ಗೆ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯಿಂದ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪತ್ರ

ನವದೆಹಲಿ-ಮುಂಬರುವ ಜನಗಣತಿ–2027ರಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವಿಧಾನ ಇದೀಗ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾತಿ ವಿವರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ವಿಧಾನ ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮುಕ್ತ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರು ದಾಖಲಿಸುವ ವಿಧಾನವು ಒಂದೇ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳು, ಉಪಜಾತಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಗುಣಿತಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಅಪಾಯ ಹೊಂದಿದೆ.

ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ನಿಖರ ದತ್ತಾಂಶವು ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಕುರಿತ ನೀತಿ ರೂಪಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಖರ್ಗೆ ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೇ ಜಾತಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಸರನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವುದರಿಂದ ವಾಸ್ತವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿ ಗುಂಪುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಿಜವಾದ ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಅಂದಾಜು ತಪ್ಪುವ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇತರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ (OBC) ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುರಿತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ‘ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗ’ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ನಂತರ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ನಾಯಕರ ವಾದವಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಧಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಧಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು 2025ರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ. 30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ ಮುಂಬರುವ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಗಣತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ನಡೆದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಗಣತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. 2011ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ (SECC) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಜಾತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಗಣತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಬದಲಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಗಣತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿಯೇ ನಡೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಜನಗಣತಿ–2027ರเวลಾಪಟ್ಟು

ಜನಗಣತಿ–2027ರ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ

ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಗಣತಿ–2027 ಅನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮನೆಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಗಣತಿ 2026ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯ ಎರಡನೇ ಹಂತ ಫೆಬ್ರವರಿ 2027ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಲಡಾಖ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹಿಮಾವೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸುಮಾರು ₹11,718.24 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.

ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜನಗಣತಿಯಾಗಲಿದ್ದು, ಮೊಬೈಲ್ ಆಧಾರಿತ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು 30 ಲಕ್ಷ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.

2026ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಮನೆಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜಾತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಂತರ ಅಧಿಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ಫೆಬ್ರವರಿ 2026ರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ಜಾತಿ ಗಣತಿ ಕುರಿತು ಹಲವು ಮನವಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು ಎಂದೂ ಸಚಿವಾಲಯ ಹೇಳಿತ್ತು.

ಈ ನಡುವೆ ಆಗಸ್ಟ್ 14, 2026ರಂದು ಭಾರತದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಜನಗಣತಿ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿ ಎರಡನೇ ಹಂತದ Population Enumeration ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಜಾತಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ

ಖರ್ಗೆ ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಮುಕ್ತ ಉತ್ತರದ ಬದಲು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಜಾತಿ ಪಟ್ಟಿ ರೂಪಿಸುವುದು. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಬದಲು, ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಸಲಹೆ.

ಇಂತಹ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹೇಳಿದೆ. ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಾತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತೆಲಂಗಾಣದ 2024ರ Socio-Economic, Educational, Employment, Political and Caste (SEEEPC) Survey ವರದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವಿವಿಧ SC, ST, BC ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಸ್ತೃತ ವರ್ಗೀಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಾತಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾತಿ ಗಣತಿಯ ಬೇಡಿಕೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. 2010ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಗಣತಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ನಂತರ SECC–2011 ನಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಅದರ ಜಾತಿ ದತ್ತಾಂಶದ ಬಳಕೆ, ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುರಿತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಇದರ ನಂತರ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಜಾತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು. ಬಿಹಾರದ ಜಾತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ಜಾತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಈ ರಾಜಕೀಯ-ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೂ 2025ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಜಾತಿ ಗಣತಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಗಣತಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಮುಂದಿನ ಸವಾಲು

ಮುಂದಿನ ಸವಾಲು

ಇದೀಗ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ “ಜಾತಿ ಗಣತಿ ನಡೆಯಬೇಕೇ?” ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, “ಜಾತಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಯಾವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ಅದು ನಿಖರ, ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಮತ್ತು ನೀತಿ ರೂಪಣೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ?” ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಶ್ನೆ ವಿಧಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಹೆಸರು-ಉಪಜಾತಿ-ಕಾಗುಣಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದೇ ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ; ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳು, ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು, ಉಪಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಜನಗಣತಿ–2027 ಭಾರತದ ಜಾತಿ ರಚನೆಯ ಕುರಿತು ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗದೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ದತ್ತಾಂಶವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಖರ್ಗೆ ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಇಂದಿನ ಪತ್ರವು ಈ ದತ್ತಾಂಶದ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಚರ್ಚೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಂದಿದೆ.

ಜಾತಿ ಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈಗಾಗಲೇ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ; ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷವು ಗಣತಿ ನಡೆಯುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದರ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ, ವರ್ಗೀಕರಣ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ದತ್ತಾಂಶದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಕುರಿತಾಗಿದೆ.