ಹನುಮ ಜಯಂತಿ ಯಾವಾಗ, ಹನುಮಂತನ ವಿಜಯೋತ್ಸವ ಯಾವಾಗ ? ಕೆಲವರು ಚೈತ್ರ ಮಾಸ ಜನ್ಮದಿನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸ ಜನ್ಮದಿನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಹನುಮ ಜಯಂತಿಗೂ ವಿಜಯೋತ್ಸವಕ್ಕೂ ಏನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ…? ದೇಶದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನ ಜನ್ಮ ದಿನವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ತ್ರಯೋದಶಿ ದಿನ ಹನುಮ ಜಯಂತಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆ ದಿನ ಹನುಮದ್ ವ್ರತ. ಇನ್ನೂ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ದಿನ ಹನುಮ ಜಯಂತಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ದಿನ ಹನುಮ ವಿಜಯೋತ್ಸವ.
ಆಂಜನೇಯನ ಜನ್ಮ ತಿಥಿಯನ್ನು ಚೈತ್ರ ಮಾಸ ಅಥವಾ ವೈಶಾಖದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಆಚರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಹಲವರಲ್ಲಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವರು ಚೈತ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಹನುಮ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಕೆಲವರು ವೈಶಾಖ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಯಾವ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು…? ಪರಾಶರ ಸಂಹಿತಾ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾರ ಆಂಜನೇಯನು ವೈಶಾಖ ಬಹುಳ ದಶಮಿ ಶನಿವಾರ ದಂದು ಪೂರ್ವಭಾದ್ರ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಹನುಮಂತನ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆ ದಿನ ಆಚರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಕೆಲವು ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಚೈತ್ರಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು, ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಕಾರಣ ವಿಜಯದ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಸೇರಿದಂತೆ ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ಹನುಮಾನ್ ವಿಜಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಹನುಮಾನ್ ಜಯಂತಿ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಹನುಮ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ವೈಶಾಖ ಬಹುಳ ದಶಮಿಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೌ ಪರಾಶರ ಸ್ಮೃತಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಆಂಜನೇಯ ಮಂಗಳಾಷ್ಟಕ ಸ್ತೋತ್ರ :-
ವೈಶಾಖೇ ಮಾಸಿ ಕೃಷ್ಣಾಯಾಂ ದಶಮ್ಯಾಂ ಮಂದವಾಸರೇ |
ಪೂರ್ವಾಭಾದ್ರ ಪ್ರಭೂತಾಯ ಆಂಜನೇಯಾಯ ಮಂಗಳಂ ||
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಪ್ರಕಾರ, ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ದಶಮಿಯಂದು ಹನುಮಂತನ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹನುಮಂತನ ನೆರವಿನಿಂದ ಸೀತೆಯ ಜಾಡು ಹುಡುಕುವುದು, ರಾವಣನೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮೂರ್ಛೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಸಂಜೀವಿನಿ ತಂದು ಅಪಾಯದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಿದ್ದು, ರಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳುವವರೆಗೂ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ ಭಕ್ತ ಹನುಮಂತ. ಭಗವಾನ್ ರಾಮನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಹಂತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ರಾಮನು ಯೋಚಿಸಿದನು, “ಹನುಮಂತನ ಅಮೋಘ ಸೇವೆಯಿಂದಾಗಿ ಸೀತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದು ನಾನು ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತನಾದೆ. ಇಂದು ಜನರು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಗೆಲುವು, ಸಂತೋಷ ಎಲ್ಲವೂ ಹನುಮಂತನಿಂದ… ಶ್ರೀರಾಮನು ಆಂಜನೇಯನನ್ನು ಆಲಂಗಿಸಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ ರಾಜ್ಯದ ಜನತೆ… ನಂತರ ಬರುವ ಶ್ರೀರಾಮ ನವಮಿಯ ನಂತರ ಬರುವ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತನ ವಿಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. “ಕಲೌ ಕಪಿ ವಿನಾಯಕೌ” ಎಂದರೆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೇವತಾ ರೂಪಗಳು ವಿನಾಯಕ ಮತ್ತು ಹನುಮಾನ್.
ಯತ್ರ ಯತ್ರ ರಘುನಾಥ ಕೀರ್ತನಂ ತತ್ರ ತತ್ರ ಕೃತಮಸ್ತಕಾಂಜಲಿಮ್ |
ಭಾಷ್ಪವಾರಿ ಪರಿಪೂರ್ಣಲೋಚನಂ ಮಾರುತಿಂ ನಮತ ರಾಕ್ಷಸಾಂತಕಂ ||
ಇದರರ್ಥ ಹನುಮಂತನು ರೋಮಾಂಚನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಹ ರಾಕ್ಷಸ ಹಂತಕನಾದ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಆಂಜನೇಯನು ಸಪ್ತ ಚಿರಂಜೀವಿಗಳು (ಏಳು ಅಮರರಲ್ಲಿ) ಒಬ್ಬನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಅಂಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದನು. ಹಿಮಾಲಯದ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಬಳಿ ರಾಮನ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ರಾಮ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ ಪಠಣೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕುಳಿತು ಆನಂದ ಬಾಷ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಮ ಕಥಾ ಪಠಣ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಬಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೋಗುವವರೆಗೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು.
ಹನುಮಂತನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ರೋಗಗಳು ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ದೆವ್ವ ಭೂತಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಶನಿಯ ಬಾಧೆಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಕೀರ್ತಿ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಧೈರ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪಂಡಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
