ಬೆಂಗಳೂರು: ಮದುವೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪತಿಯು ಪತ್ನಿಯ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಆಕೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಪುರುಷನೊಬ್ಬ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ರಿವಿಷನ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಿಲ್ಲಕೂರ್ ಸುಮಲತಾ ಅವರ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠ ಈ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 19(4) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆ (BNSS), 2023ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 144(1) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಂಶ ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಈ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಪತ್ನಿ ತವರು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ಯಾರ ಅನುಮತಿಯೂ ಬೇಕಿಲ್ಲ
ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಿಲ್ಲಕೂರ್ ಸುಮಲತಾ ಅವರು, “ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಮೂಲಭೂತ ಬಯಕೆಯಾದ ತವರು ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ವೈವಾಹಿಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಏಕೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ಬಯಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ತನ್ನ ತವರು ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಆಕೆಯ ಹಕ್ಕು” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಪತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮನೆಗೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲು ಅಥವಾ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ಮನೆಗೆಲಸ ಪುರುಷರು-ಮಹಿಳೆಯರು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು
ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.ಪೋಷಕರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಆರೈಕೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮಗ ಅಥವಾ ಮಗಳದ್ದೇ ಹೊರತು ಸೊಸೆ ಅಥವಾ ಅಳಿಯನದ್ದಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಅತ್ತೆ-ಮಾವನನ್ನು ಸೊಸೆ ಅಥವಾ ಅಳಿಯ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮಾಡಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ಪತ್ನಿಯ ಜೀವನದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಪತಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ
ಮಹಿಳೆಗೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿ, ಹಣಕಾಸು ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಭೂತ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ಪತ್ನಿಯು ತನ್ನ ಪತಿಯ ಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುವಂತೆ ಪತಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಬಲವಂತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
“ಮದುವೆ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲು, ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ಅಥವಾ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ನೀಡುವ ಪರವಾನಗಿ ಅಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಮನೆಗೆಲಸ ಮಹಿಳೆಯರದ್ದೇ ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ ಸರಿಯಲ್ಲ
ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಳು ಮಹಿಳೆಯರದ್ದೇ ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಪತಿ–ಪತ್ನಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮನೆಗೆಲಸ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಮನೋಭಾವವಾಗಿದೆ.
ಅತ್ತೆ–ಮಾವನ ಆರೈಕೆ ಸೊಸೆಯ ಕಡ್ಡಾಯ ಕರ್ತವ್ಯವಲ್ಲ
ಅತ್ತೆ–ಮಾವನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೊಸೆಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಡ್ಡಾಯ ಕರ್ತವ್ಯವಲ್ಲ. ವೃದ್ಧ ಪೋಷಕರ ಆರೈಕೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅವರ ಮಗ ಅಥವಾ ಮಗಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸೊಸೆ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅತ್ತೆ–ಮಾವನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮದುವೆ ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸುವ ಪರವಾನಗಿ ಅಲ್ಲ
ಪತ್ನಿ ಮದುವೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಪತಿಯ ಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಂತೆ ಮಾತ್ರ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಮದುವೆ ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಸಾಧಿಸುವ ಪರವಾನಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಿದ “ಉದ್ಯೋಗಿ”ಯಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಅಥವಾ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು, ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಮದುವೆ ಎಂದರೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ
ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಸಂದೇಶ ಕೇವಲ ಪತಿ–ಪತ್ನಿಯ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಇರಬೇಕು, ಅಧಿಕಾರವಲ್ಲ; ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರಬೇಕು, ಬಲವಂತವಲ್ಲ; ಸಹಕಾರ ಇರಬೇಕು, ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆ ಅಲ್ಲ.ಮದುವೆ ಎಂಬುದು ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ. ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ.“ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕು — ಮದುವೆಯ ನಂತರವೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಇದೆ.”ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ಮಹತ್ವದ ನಿಲುವು ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಘನತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.
ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮನೆಕೆಲಸದ ಉದ್ಯೋಗಿಯಂತೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡ ಪತಿ?
ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಗಳು, BNSS 2023ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 144ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಂಶ ಕೋರಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹30,000 ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡುವಂತೆ ಅವರು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ವೈವಾಹಿಕ ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪತಿ ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ತಾನು ₹30,000 ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ, ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿದ್ದರು.
ಆದರೆ, ಪತ್ನಿಯ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಮದುವೆಯಾದ ಆರಂಭದ ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ ಸುಖಕರವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಪತಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ, ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಪತಿಗೆ ಜೂಜಾಟ ಹಾಗೂ ಮದ್ಯಪಾನದ ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಪತ್ನಿ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.
ಪತಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ
ಪತ್ನಿಯು ಅತ್ತೆ-ಮಾವನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಮನೆಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ಪತಿಯ ಮತ್ತು ಆತನ ಪೋಷಕರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯದೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಪತಿಯ ವಾದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿತು.
ಈ ಆರೋಪಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಪತಿಯು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮನೆಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪೋಷಕರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ ಉದ್ಯೋಗಿಯಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಪೋಷಕರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ತವರು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಪತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯು, ಪತ್ನಿಯ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.
ಪತ್ನಿ ಮನೆ ತೊರೆಯಲು ಸಮಂಜಸ ಕಾರಣವಿತ್ತು
ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುವುದನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಪತ್ನಿಗೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ಕಾರಣವಿತ್ತು ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.“ಲಿಂಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಆಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವು ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾನವ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಶಯಕ್ಕೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಪತಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ರಿವಿಷನ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು.ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲ ಶಿವಮೂರ್ತಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು.
