ಮದುವೆಯಾಗಿ ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಸೊಸೆಗೆ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ? ಪತಿ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಏನು? ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಇದೆಯೇ? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸೊಸೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಸೊಸೆಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಆಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಗ, ಮಗಳು, ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಸೊಸೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಸ್ತಿ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತವಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸ್ವಂತ ಸಂಪಾದನೆಯದ್ದೇ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೂ ಹಕ್ಕುಗಳು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ಸೊಸೆಗೆ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ? ಆಕೆಗೆ ಯಾವೆಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ? ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಸೆ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಪಾಲು ಕೇಳಬಹುದೇ? ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡೋಣ.
ಸೊಸೆಗೆ ಯಾವಾಗ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ?
ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೊಸೆಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹಕ್ಕು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪತಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಆಸ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಇರುತ್ತದೆ. ಪತಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗ ಆತನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಗೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಪಾಲು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ವೇಳೆ ಪತಿ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಆತನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಗೆ ಪಾಲು ಸಿಗುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಪತಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆತನ ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, ಆಸ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಪತಿ ವಿಲ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪತಿ ಯಾವುದೇ ವಿಲ್ ಬರೆಯದೆ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಆತನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪತ್ನಿ ಮೊದಲನೇ ವರ್ಗದ ವಾರಸುದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪತಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪತ್ನಿಗೂ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಪತಿಯ ಸ್ವಂತ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪತ್ನಿಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ. ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೊಸೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹಕ್ಕು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಜೀವನಾಂಶ ಮತ್ತು ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಬಹುದೇ?
ಪತಿಗೆ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಬಂದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪಾಲು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುವ ವಿಚಾರವು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಸೊಸೆಗೆ ವೈವಾಹಿಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ. ಆ ಮನೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಆಕೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ದೊರೆಯಬಹುದು. ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವಕ್ಕೆ ಈ ವಾಸದ ಹಕ್ಕು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ದತ್ತು ಮತ್ತು ಜೀವನಾಂಶ ಕಾಯ್ದೆ, 1956ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೊಸೆಗೆ ವಾಸದ ಸೌಲಭ್ಯ ಹಾಗೂ ಜೀವನಾಂಶ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು ಇರಬಹುದು.
ಸೂಚನೆ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಮಾಹಿತಿಯ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪ, ಮಾಲೀಕತ್ವ, ಕುಟುಂಬದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವಕೀಲರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಸೂಕ್ತ.
