ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ಕೇವಲ ₹2 ಕಡಿತವಾದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕನಿಷ್ಠ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿದರೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ ಸುಮ್ಮನಾಗುವವರೇ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ ಕೇರಳದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಮಾತ್ರ ₹2 ಕಡಿತದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹಣ ಕಡಿತ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೊನೆಗೂ ಅವರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಜಯ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.
ಅಸಲಿಗೆ ನಡೆದಿದ್ದೇನು?
ಕೇರಳದ ರಾಜು ಸ್ಟೀಫನ್ ಡಿಸೋಜಾ ಅವರು 2022ರ ನವೆಂಬರ್ 22ರಂದು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಸೀತಾಂಗೋಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟ್ ತೆರೆದಿದ್ದರು. ಈ ಖಾತೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ₹5,000 ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಸ್‌ಎಂಎಸ್ ಶುಲ್ಕದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಖಾತೆಯಿಂದ ₹2 ಕಡಿತ ಮಾಡಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ₹5,000 ಮೊತ್ತ ₹4,998ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಇದೇ ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2023ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ₹295 ಹಾಗೂ ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ₹295 ದಂಡ ವಿಧಿಸಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ₹590 ಹಣವನ್ನು ಕಡಿತ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಗ್ರಾಹಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ
ಈ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರೂ ಸಮರ್ಪಕ ಉತ್ತರ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಿಸೋಜಾ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ಖಾತೆ ತೆರೆದ ಬಳಿಕ ತಾವು ಯಾವುದೇ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ₹2 ಎಸ್‌ಎಂಎಸ್ ಶುಲ್ಕ ಕಡಿತದಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡದೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ಜಮೆ ಮಾಡಲು ಸಮಯಾವಕಾಶವನ್ನೂ ನೀಡದೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿರುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.
ಬಳಿಕ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಕಡಿತ ಮಾಡಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೊಟ್ಟ ಸಮರ್ಥನೆ ಏನು?
ಗ್ರಾಹಕರ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತ್ತು. ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಖಾತೆಯಿಂದ ಕಡಿತ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಇದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತ್ತು.
ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳ ಪ್ರಕಾರವೇ ಹಣ ಕಡಿತ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಯೋಗದ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿತ್ತು.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಯೋಗದ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ವಾದಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಶುಲ್ಕ ಕಡಿತ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಲದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.
ಆ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮೊದಲೇ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತೇ? ಅದಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಹಕರು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ಆಯೋಗ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.
ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮುಂಚಿತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡದೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ಜಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯಾವಕಾಶವನ್ನೂ ನೀಡದೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಗ ತಪ್ಪೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು.
ಅಲ್ಲದೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಪ ಎಸಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಆಯೋಗ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.
ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ₹15 ಸಾವಿರ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಆದೇಶ
ಈ ವರ್ಷದ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗ ರಾಜು ಸ್ಟೀಫನ್ ಡಿಸೋಜಾ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಅದರಂತೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
-
ಕಡಿತ ಮಾಡಿದ್ದ ₹590 ಹಣವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕು.
-
ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ₹10,000 ಪಾವತಿಸಬೇಕು.
-
ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ವೆಚ್ಚವಾಗಿ ₹5,000 ನೀಡಬೇಕು.
ಹೀಗೆ ಕೇವಲ ₹2ರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ವಿವಾದ ಕೊನೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ₹15,590 ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.
ಗ್ರಾಹಕರು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೇನು?
ಈ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದೇ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮೊದಲೇ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಪಾಲಿಸಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಹಣ ಕಡಿತವಾದರೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡದೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿದರೆ ಗ್ರಾಹಕರು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಸೂಚನೆ: ಈ ವರದಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಯಲ್ಲ.
