ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗದ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ವಿಚ್ಛೇದನ (ಡಿವೋರ್ಸ್) ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವೇ ಇಲ್ಲದ ಎರಡು ದೇಶಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಇವೆ ಎಂಬುದು ಹಲವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆ ದೇಶಗಳೇ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿ. ಈ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಚ್ಛೇದನ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅವಕಾಶವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸುಳ್ಳು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ 1917 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾದ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ವ್ಯಭಿಚಾರದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ) ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ 1950 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಸದ್ಯ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಜಾಗವಿಲ್ಲ.
ಹಾಗಂತ ಅಲ್ಲಿನ ದಂಪತಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಮದುವೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಅಸಿಂಧು ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ರದ್ದತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (Annulment), ಮದುವೆಯ ಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿಯದೆಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ (Legal Separation), ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನಡಿ ಬರುವ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳಡಿ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಗರಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, 2026 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ಮಸೂದೆಯು ಸಮಿತಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವಾದ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮದುವೆ ಎಂಬುದು ದೇವರಿಂದ ಆಶೀರ್ವದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪವಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣದ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಅದನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಆಸ್ಪದವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಿಂದಾಗಿ ಮದುವೆಯು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅಸಿಂಧುವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಚರ್ಚ್ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದಾಂಪತ್ಯ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ವಿಚ್ಛೇದನ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಳವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದ ಅಪರೂಪದ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.
