ಟೆಹ್ರಾನ್/ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್- ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಶಾಂತಿಯ ಬಳಿಕ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇರಾನ್‌ನ ಲಾರಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡು ಉಡಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಪಡೆಗಳು ಭಾನುವಾರ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿವೆ.
ಜುಲೈ ಅಂತ್ಯದ ಬಳಿಕ ಇರಾನ್ ಭೂಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿರುವ ಮೊದಲ ದೃಢೀಕೃತ ಅಮೆರಿಕದ ದಾಳಿ ಇದಾಗಿದೆ.ಅಮೆರಿಕದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ಪ್ರಕಾರ, ಲಾರಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಇರಾನ್‌ನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ (IRGC) ಪಡೆಗಳು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಉಡಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದು ‘ಸೀಮಿತ ಮತ್ತು ನಿಖರ’ ಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ಹೇಳಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಗಣೆಯ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಇರಾನ್‌ನ IRGC ದಾಳಿಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ್ದು, ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಸಾವು-ನೋವು ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ದಾಳಿಗೆ ‘ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆ’ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಇರಾನ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಇರಾನ್‌ನ ಅರೆ-ಅಧಿಕೃತ ತಸ್ನೀಮ್ ಸುದ್ದಿಸಂಸ್ಥೆ ದಾಳಿ ಡ್ರೋನ್ ಮೂಲಕ ನಡೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ ನಿಖರ ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ದಾಳಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೃಢೀಕರಣ ಇನ್ನೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.
ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರತಿದಾಳಿ
ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರತಿದಾಳಿ
ಲಾರಕ್ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಜೋರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಗಳತ್ತ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ತಡೆದಿದ್ದು, ಆರಂಭಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೆರಿಕದ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ. ಜೋರ್ಡನ್ ಕೂಡ ಎಂಟು ಇರಾನಿನ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ತಡೆದಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಲಾರಕ್ ದ್ವೀಪದ ದಾಳಿ ಕೇವಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗದೆ, ಇರಾನ್–ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಘರ್ಷದ ಬೇರುಗಳು 2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 28ರಂದು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಗಳವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅದರ ನಂತರ ಇರಾನ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಹಾಗೂ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ನೆಲೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಸಂಘರ್ಷ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರದಿಗಳು ಹೇಳಿವೆ.
ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಕತಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಮೆರಿಕ–ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದದ ರೂಪುರೇಷೆ ಮೂಡಿತ್ತು. ಆ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಗಣೆಗೆ ತೆರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಇರಾನ್ ಬಂದರುಗಳ ಮೇಲಿನ ನೌಕಾ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಎಂಬ ಅಂಶಗಳೂ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮುಜ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು.
ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಇರಾನ್ ಬಂದರುಗಳ ಮೇಲಿನ ನೌಕಾ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಮರು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ, ಇರಾನ್‌ನ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿ ತಾಣಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ದಾಳಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.
ಜುಲೈ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ನೇರ ದಾಳಿಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಪರಿಹಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲೂ ಅಮೆರಿಕ–ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಕತಾರ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಕೂಡ ಆಗಸ್ಟ್ 26ರಂದು ಟೆಹ್ರಾನ್‌ಗೆ ತೆರಳಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು, ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಒತ್ತಡ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು.
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದು?
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದು?
ಲಾರಕ್ ದ್ವೀಪದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೇ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ. ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಓಮನ್ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈ ಕಿರಿದಾದ ಜಲಮಾರ್ಗವು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸಾಗಣೆಯ ಸುಮಾರು ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಈ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದಾಗಿ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ಜುಲೈ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತೆ ನೌಕಾ ನಿರ್ಬಂಧ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಒಂದೇ ದಿನ ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ಹಡಗುಗಳು ಜಲಸಂಧಿ ದಾಟಿದ್ದವು; ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ತೀವ್ರ ಕುಸಿತವಾಗಿತ್ತು.
ಆಗಸ್ಟ್ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪಡೆಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮುದ್ರ ಗಣಿಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಮತ್ತೆ ಗಣಿಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕದ ಆರೋಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಾರಕ್ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆದಿದೆ.
ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ
ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ
ಲಾರಕ್ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲಿನ ಅಮೆರಿಕದ ದಾಳಿಯ ಸುದ್ದಿ ಹೊರಬಂದ ಬಳಿಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಬ್ರೆಂಟ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 90.61 ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಏರಿದ್ದು, ವೆಸ್ಟ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇಂಟರ್ಮೀಡಿಯೇಟ್ ಸುಮಾರು 85.53 ಡಾಲರ್‌ಗೆ ತಲುಪಿತು ಎಂದು ರಾಯಿಟರ್ಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ತೈಲದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಯ ಭದ್ರತೆ ಕುರಿತು ಆತಂಕವೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಂತೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಷ್ಯಾದ ತೈಲ ಆಮದುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೂ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗಣೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದರೆ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ, ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ, ವಿಮಾ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸಾಗಣೆ ದರಗಳು ಏರಬಹುದು. ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾರ್ಮುಜ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿವೆ.
ಲಾರಕ್ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಜೋರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕ ಪಡೆಗಳತ್ತ ಇರಾನ್ ನಡೆಸಿದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹಂತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹಾರ್ಮುಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಗಣಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ‘ತಕ್ಷಣದ ಬೆದರಿಕೆ’ ನಿವಾರಿಸುವ ಸೀಮಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ. ಆದರೆ ಇರಾನ್ ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಭೂಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಅಮೆರಿಕದ ದಾಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಲಿವೆ:
ಇರಾನ್ ಹಾರ್ಮುಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಣಿಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕದ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆಯೇ?
ಅಮೆರಿಕ ಲಾರಕ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿಯೇ ಇಡುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಮತ್ತಷ್ಟು ಇರಾನಿನ ಸೈನಿಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆಯೇ?
ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಓಮನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಪುನಃ ತೆರೆಯಲು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ–ಇರಾನ್ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ಈ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಲಾರಕ್ ದ್ವೀಪದ ದಾಳಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭದ್ರತೆ ಕೇವಲ ಅಮೆರಿಕ–ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಸೈನಿಕ ವಿಚಾರವಲ್ಲ; ಅದು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೂ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
