ಬೆಂಗಳೂರು: ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಮೆಸೇಜ್ಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ರಿಪ್ಲೈ ಬರದಿದ್ದರೆ, ಅವರಿಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೋಪನಾ? ಅಂತ ಒಳಗೊಳಗೇ ಕೊರಗೋದು; ಆಫೀಸ್ನಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ ಸಣ್ಣದೊಂದು ತಪ್ಪು ಹುಡುಕಿದರೆ, ಅಯ್ಯೋ ನನ್ನ ಕೆಲಸವೇ ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತಾ? ಅಂತ ಬೆವತು ಹೋಗೋದು; ಕೊನೆಗೆ ಸಣ್ಣ ತಲೆನೋವು ಬಂದರೂ ಯಾವುದೋ ದೊಡ್ಡ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಗೂಗಲ್ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಚ್ ಮಾಡಿ ಹೈರಾಣಾಗೋದು ಇಂತಹ ಅನುಭವಗಳು ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕಥೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ
ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ಭೀಕರ ದುರಂತದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಅತಿಯಾದ ಆತಂಕದ (Anxiety) ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೇ ಇದು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನೇ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅದು ಹಾಗೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ನಂಬಿಸುವುದು. ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (NIH) ನಡೆಸಿದ ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಏಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದರ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಮೆದುಳಿನ ಅತಿಯಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾನವನ ಮೆದುಳು ಮೂಲತಃ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಅಂಗ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವನ್ಯಮೃಗಗಳಿಂದ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಈ ‘ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ (Alert System) ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೇ ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅದು ಆತಂಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮೆದುಳಿನ ಅಪಾಯ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಭಾಗವು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಕಲ್ಪಿತ ಭಯಗಳೇ ನಮಗೆ ಸತ್ಯದಂತೆ ಕಾಣ ತೊಡಗುತ್ತವೆ.
ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಭಯದ ವಿಷಚಕ್ರ
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಭಯ ಕೇವಲ ಆಲೋಚನೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೃದಯ ಬಡಿತ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಕೈಕಾಲು ನಡುಗುವುದು ಅಥವಾ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದಿಗಿಲಾಗುವುದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆದಾಗ ಮನಸ್ಸು ‘ನಾನು ಹೆದರುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜವೇ ಇರಬೇಕು’ ಎಂದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಪರಸ್ಪರ ಭಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಒಂದು ವಿಷಚಕ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುವುದು ಹೇಗೆ?
ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಅನಗತ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಕೆಲವು ಸರಳ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತಂತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
ನಿಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನೀವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ: ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಕೆಟ್ಟ ಸನ್ನಿವೇಶದತ್ತ ಓಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅದನ್ನು ಹಾಗೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಬದಲಿಗೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವೇ ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ ‘ನನ್ನ ಈ ಭಯಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಗಟ್ಟಿ ಪುರಾವೆ ಇದೆಯೇ? ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಪಾಸಿಟಿವ್ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದೇ? ನಾನು ಬರೀ ಕೆಟ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶದ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಗಮನ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇನೆಯೇ?’ ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತನ್ನಿ: ಆತಂಕವು ಯಾವಾಗಲೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಭಯದ ಮೇಲೆ ಬದುಕುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಅತಿಯಾಗಿ ಅಲೆದಾಡಿದಾಗ, ದೀರ್ಘವಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುವುದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಗಮನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತನ್ನಿ.
ಗೂಗಲ್ನಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಡಿ: ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ದೈಹಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹುಡುಕುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ. ಇದು ಪರಿಹಾರ ಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಿಮ್ಮ ಭಯವನ್ನು ನೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಇತರರಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ‘ನನಗೇನೂ ಆಗಿಲ್ಲ ತಾನೇ?’ ಎಂದು ಭರವಸೆ ಕೇಳುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಿ.
ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಯಾವಾಗ ಮುಖ್ಯ?
ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಯವು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಅನಗತ್ಯ ಚಿಂತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸ, ನಿದ್ದೆ ಅಥವಾ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ಅಥವಾ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ‘ಅರಿವಿನ ವರ್ತನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ’ (CBT – Cognitive Behavioral Therapy) ಮತ್ತು ಸರಳ ಆಪ್ತ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬರಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತಾರೆ.
