ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣ ದಾಖಲೆ ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ನಾಗರಿಕತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ದಾಖಲೆ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MEA) ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದಾದರೂ, ಅದು ನಾಗರಿಕತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೇವಾ ದಿನದಂದು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
‘ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಾಗರಿಕತ್ವದ ದಾಖಲೆ ಅಲ್ಲ’
MEA ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಮೂಲತಃ ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ದಾಖಲೆಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವುದೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಾಗರಿಕತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಗರಿಕರಲ್ಲದವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಒಂದು ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಒಳಗಿನ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು “ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಆಸ್ತಿ” ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರ ಆದೇಶಿಸಿದಾಗ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ವಿಚಾರಣೆಯ ವೇಳೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ನಾಗರಿಕತ್ವದ ಅಂತಿಮ ಪುರಾವೆ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಕೇವಲ ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು. ಅದೇ ರೀತಿ ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯೂ ನಾಗರಿಕತ್ವದ ದಾಖಲೆ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತ್ವ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಜನವರಿ 26, 1950 ನಂತರ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1, 1987 ಮೊದಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ನಾಗರಿಕರಾಗುತ್ತಾರೆ. 1987 ನಂತರ ಜನಿಸಿದವರು ಪೋಷಕರ ನಾಗರಿಕತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದು. 2004 ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ನಂತರ ಜನಿಸಿದವರು, ಇಬ್ಬರೂ ಪೋಷಕರು ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರು ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರಾಗಿರದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ನಾಗರಿಕತ್ವ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ ಮಾಹಿತಿ
MEA ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೇವೆಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.5 ಕೋಟಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇವೆಗಳು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 1.39 ಕೋಟಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳೇ ಸೇರಿವೆ.ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಮಯವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪೊಲೀಸ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ 6 ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ನಾಗರಿಕರು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 45 ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಈ ವೇಗದ ಕಾರಣವಾಗಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು MEA ಹೇಳಿದೆ. ಈಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 545 ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ, ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ 77 ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು.
ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣ ದಾಖಲೆ ಮಾತ್ರ; ಅದು ನಾಗರಿಕತ್ವದ ಪುರಾವೆ ಅಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಬಳಿಕ ನಾಗರಿಕತ್ವದ ನಿಖರ ದಾಖಲೆ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಶುರುವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೇವೆಗಳು ವೇಗವಾಗಿದ್ದು, 2025ರಲ್ಲಿ 1.5 ಕೋಟಿ ಸೇವೆಗಳು ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಮಯವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
