ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪರಮೋಚ್ಛ ನಾಯಕ ಆಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ (86) ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್, ಇಸ್ರೇಲ್ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಇರಾನ್ ಬಳಿಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕವೇ ಆಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ನಿಧನದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಘೋಷಣೆಮಾಡಿದೆ.
ಆಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಧರ್ಮಗುರು, ಇರಾನ್ ಪರಮೋಚ್ಛ ನಾಯಕ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಾಯಕ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಈಗ 40 ದಿನಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೋಕಾಚರಣೆ, 7 ದಿನಗಳ ಸರ್ಕಾರಿ ರಜೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಆಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಪರಿಚಯ: ಶನಿವಾರದಿಂದ ಹಬ್ಬಿದ್ದ ಇರಾನ್ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕ ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ನಿಧನದ ಕುರಿತು ಮಾರ್ಚ್ 1, 2026ರಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮಾಡಿದ್ದ ವರದಿ ಸತ್ಯ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡೆಸಿದ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಖಮೇನಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಭಾನುವಾರ ಮುಂಜಾನೆ ಇರಾನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಈ ಸಾವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿವೆ.
ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಭಾವಿ ನಾಯಕ. 1989ರಲ್ಲಿ ಖಮೇನಿ ಇರಾನ್ನ ಅಧಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದರು. ಸೇನೆ, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರು ಭಾರೀ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅವರೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಶಕ್ತಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಇರಾನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕಾರಣವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಅರೆಸೇನಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಿದ ನಾಯಕ ಖಮೇನಿ.
ಇರಾನ್ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕರಾಗುವ ಮುನ್ನ 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ನೊಂದಿಗಿನ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಖಮೇನಿ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು.
ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇರಾಕಿನ ನಾಯಕ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ಇರಾನಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಏಕಾಂಗಿತನದ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಘರ್ಷವು, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಬಗ್ಗೆ ಖಮೇನಿ ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ಅಪನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗಿಸಿತ್ತು.
ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ಧರ್ಮಾಧಾರಿತ ಆಡಳಿತ ಎಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಖಮೇನಿ ಪೇಟ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಭಾಷೆಯು ಧರ್ಮದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಇರಾನ್ ಹಗೆತನದ ನಡುವೆ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದ ನಾಯಕ ಖಮೇನಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಧೈರ್ಯ ತೋರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.
ಆಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅರೆಸೇನಾ ಪಡೆಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಯುತ ಭದ್ರತಾ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಇರಾನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳು ವಿಧಿಸಿರುವ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಸಾಧಿಸಲು ಖಮೇನಿ ಪ್ರತಿರೋಧ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ರಕ್ಷಣಾ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಗಮನವು ಟೀಕಿಸಿದವರಿಗೆ ಕಠಿಣ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಿತು.
ಖಮೇನಿ ಆಡಳಿತವು ಹಲವು ಗಂಭೀರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಬೀದಿಗಿಳಿದ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೇಲಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ. 2022ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಖಮೇನಿ ಬಾಲ್ಯ: 1939ರಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ಇರಾನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಶಿಯಾ ನಗರವಾದ ಮಶಾದ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಖಮೇನಿ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಧರ್ಮಗುರುವಿನ ಪುತ್ರ. ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ನೆರೆಯ ಇರಾಕ್ನಿಂದ ಬಂದ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮೂಲದವರಾಗಿತ್ತು.
ಕುಟುಂಬವು ಮೊದಲು ವಾಯುವ್ಯ ಇರಾನ್ನ ಟಬ್ರಿಜ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿತ್ತು, ತದನಂತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮಶಾದ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಖಮೇನಿಯವರ ತಂದೆಯು ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಸಮುದಾಯದ ಮಸೀದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗುರುಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಖಮೇನಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಖದೀಜಾ ಮಿರ್ದಮಾದಿ ಅವರನ್ನು ಕುರಾನ್ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ, ಪಹ್ಲವಿ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಖಮೇನಿ ಸೇರಿದಾಗ ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು.
ಖಮೇನಿ ತಮ್ಮ 4ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುರಾನ್ ಕಲಿಯುವ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಶಾದ್ನ ಮೊದಲ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲು ಮದ್ರಸಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಶೇಖ್ ಹಶೆಮ್ ಗಜ್ವಿನಿಯಂತಹ ಅಂದಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಕಲಿತರು.
ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ನಜಾಫ್ ಮತ್ತು ಕೋಮ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶಿಯಾ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಕೋಮ್ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಖೊಮೇನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆಪ್ತರಾದರು. ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಖೊಮೇನಿ ಅವರು ಆಗಿನ ಶಾ (ಇರಾನ್ನ ದೊರೆ) ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು.
ಹೊಸ ಇರಾನ್ ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಖಮೇನಿ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದು. ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೊಸ ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಖಮೇನಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು. ಅವರು 1980ರಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಾಗಿ ಅಲ್ಪಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಇರಾನ್-ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದ ಬಳಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.
ಪ್ರಖರ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ಟೆಹ್ರಾನ್ನ ಶುಕ್ರವಾರದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ನಾಯಕರ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದರು. 1981 ಖಮೇನಿಯವರ ಪಾಲಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಇರಾನ್ನ ಧರ್ಮಾಧಾರಿತ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಗುಂಪಾದ ಮೊಜಾಹೆದಿನ್-ಇ ಖಾಲ್ಕ್ ನಡೆಸಿದ ಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅವರು ಕೂದಲೆಳೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾರಾದರು.
ಆದರೆ ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಲಗೈಯ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಖಮೇನಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಇರಾನ್ನ ಮೊದಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 1989ರಲ್ಲಿ ಖೊಮೇನಿ ಅವರ ನಿಧನವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ನಿಧನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, 1988ರಲ್ಲಿ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಹೊಸೈನ್ ಅಲಿ ಮೊಂತಜೇರಿ ಅವರನ್ನು ಖೊಮೇನಿ ದೂರ ಸರಿಸಿದರು.
ಇರಾನ್ನ ‘ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್’ ಮತ್ತು ‘ಆಕ್ಸಿಸ್ ಆಫ್ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್’ “ಖಮೇನಿಯವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ನಂತಹ ವಿರೋಧಿಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶದ ಗಡಿಯಾಚೆಗೂ ಇರಾನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇರಾನ್ನ ಹೊರಗಿನ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ‘ಪ್ರಾಕ್ಸಿ’ (ಪ್ರತಿಪಾದಕ) ಸಂಬಂಧಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾಯಿತು. ಇವರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನೇ ‘ಆಕ್ಸಿಸ್ ಆಫ್ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಖಮೇನಿಯವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು.
