ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯದೇವನನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಗ್ರಹವೆಂದು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಜೀವಶಕ್ತಿ, ಕಾಲಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪವಿತ್ರ ದಿನವೇ ರಥಸಪ್ತಮಿ. ಮಾಘ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ದಿನವನ್ನು ಸೂರ್ಯ ಜಯಂತಿ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯನ ಜನ್ಮದಿನ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸೂರ್ಯದೇವನು ಏಳು ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಗಳು ಎಳೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಆಕಾಶಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಏಳು ಕುದುರೆಗಳು ವಾರದ ಏಳು ದಿನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ರಥಸಪ್ತಮಿಯ ದಿನದಂದು ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ರಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಈ ದಿನ ಸೂರ್ಯನ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಆಯುಷ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು
ಅರುಣೋದಯ ಸ್ನಾನ: ರಥಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಎದ್ದು ಎಕ್ಕದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಔಷಧೀಯ ಗುಣವಿರುವ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ವಿಶೇಷ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಇದನ್ನು “ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ನಾನ” ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಘ್ಯದಾನ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಪಠಣ: ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ತಾಮ್ರದ ಕಲಶದ ಮೂಲಕ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ (ಅರ್ಘ್ಯ), ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಂಗೋಲಿ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯ: ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯರಥದ ರಂಗೋಲಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪರಮಾನ್ನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಥ ಸಪ್ತಮಿಯ ಮಹತ್ವ
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಆತ್ಮಕಾರಕ ಗ್ರಹವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಥಸಪ್ತಮಿಯ ದಿನದಂದು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಪಿತೃ ದೋಷ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಹಕಾರಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ದಿನವು ಚಳಿಗಾಲ ಮುಗಿದು ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದ ಆರಂಭವನ್ನು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಾಯಣದ ಪೂರ್ಣ ಫಲದಾಯಕ ಕಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ರೈತರಿಗೆ ಇದು ಸುಗ್ಗಿ ಕಾಲದ ಆರಂಭದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, ಸಮೃದ್ಧ ಬೆಳೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಿನವೂ ಹೌದು.ಈ ದಿನ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಏಳು ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ರಥ ಸಪ್ತಮಿ 2026: ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಮಯ
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ರಥ ಸಪ್ತಮಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಷ ಈ ಹಬ್ಬವು ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸೂರ್ಯದೇವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಭಾನುವಾರದಂದು ಬಂದಿದೆ.
ಸಪ್ತಮಿ ತಿಥಿ ಆರಂಭ: 2026ರ ಜನವರಿ 25ರಂದು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12:39ಕ್ಕೆ.
ಸಪ್ತಮಿ ತಿಥಿ ಮುಕ್ತಾಯ: 2026ರ ಜನವರಿ 26ರಂದು ರಾತ್ರಿ 11:10ಕ್ಕೆ.
ಹಬ್ಬದ ದಿನಾಂಕ: ಉದಯ ತಿಥಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜನವರಿ 25, 2026 (ಭಾನುವಾರ) ರಂದು ರಥ ಸಪ್ತಮಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
