ಯೋಚನೆ ಮಾಡುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜ ಗುಣ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂದರೂ ಅಥವಾ ಸಂಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೂ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಆದರೆ, ಈ ಆಲೋಚನೆ ಯಾವಾಗ ‘ಅತಿಯಾದ ಯೋಚನೆ’ (Overthinking) ಆಗುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗಲೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಶುರುವಾಗುವುದು.
ಆತಂಕ: ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಂ
ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ‘ಆತಂಕ’ (Anxiety) ಎಂಬುದು ಮನುಷ್ಯನ ಜನ್ಮಜಾತ ಗುಣ. ಭವಿಷ್ಯದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಎದುರಾಗಬಹುದಾದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಊಹಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಎಷ್ಟು ಕುತೂಹಲ ಇರುತ್ತದೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ಭಯವೂ ಇರುವುದು ಸಹಜ.
ಏನಿದು ಆತಂಕದ ಹಿಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನ?
ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಘಟನೆ ಅದು ಕಠಿಣವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಯಾರನ್ನೋ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಡೇಟಿಂಗ್ ಇರಬಹುದು ಅದು ಹೇಗೆ ನಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ನೂರಾರು ಊಹೆಗಳನ್ನು (Scenarios) ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಸವಾಲುಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆ: ಮುಂದೆ ಬರಬಹುದಾದ ಕಷ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೆದುಳು ಮೊದಲೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕ: ಒಂದು ಕೆಲಸವು ಹತ್ತಾರು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹಳಿತಪ್ಪಬಹುದು ಎಂದು ನಾವು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಇದನ್ನೇ ನಾವು ‘ಆತಂಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ.
ಅತಿಯಾದ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಿ: ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರಲು ತಜ್ಞರು ನೀಡಿದ 5 ಸರಳ ಸೂತ್ರಗಳು.
ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜಿಮ್, ಡಯಟ್ ಮಾಡುವ ನಾವು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ನೆನಪಿರಲಿ, ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಜನರಲೈಸ್ಡ್ ಆಂಗ್ಸೈಟಿ ಡಿಸಾರ್ಡರ್’ ಇರುವವರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ನಾವು ಭಯಪಡುವ ಶೇ. 91.4 ರಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟ ಘಟನೆಗಳು ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಭವಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ! ಅಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಆತಂಕವೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಕಲ್ಪನೆಯಷ್ಟೇ.
ಈ ಆತಂಕವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಶ್ಯಾಮ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರು ಕೆಲವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ‘ಲೈಫ್ ಹ್ಯಾಕ್ಸ್’ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ:
1.ಆತಂಕಕ್ಕಿರಲಿ ಒಂದು ‘ಗಡಿರೇಖೆ’ (Worry Window)
ಆತಂಕವು ದಿನವಿಡೀ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡಲು ಬಿಡಬೇಡಿ. ಬದಲಾಗಿ, ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯವನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂಜೆ 10 ನಿಮಿಷ) ಚಿಂತಿಸಲೆಂದೇ ಮೀಸಲಿಡಿ. ಇದನ್ನು ‘ವರಿ ವಿಂಡೋ’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಮೆದುಳಿಗೆ “ಚಿಂತಿಸಲು ಒಂದು ಸಮಯವಿದೆ, ದಿನವಿಡೀ ಅಲ್ಲ” ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯಾಗಿ, ಉಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ನಿರಾಳವಾಗಿರಬಹುದು.
2.ದೇಹವನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಿಸಿ (Grounding Technique)
ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾನಿಕ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆದಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳು ನೆಲಕ್ಕೆ ತಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ “ನಾನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದೇನೆ” ಎಂಬ ಸಂಕೇತವನ್ನು ನೀಡಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
3.ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ (Reduce Decision Fatigue)
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಏನು ತಿನ್ನಬೇಕು, ಏನು ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕೂಡ ಮೆದುಳಿಗೆ ಆಯಾಸ ತರಬಹುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಪ್ಲಾನ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ದಿನನಿತ್ಯದRoutine ಸರಳಗೊಳಿಸಿ. ಇದರಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿ ಉಳಿತಾಯವಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
4.ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಿ (Emotional Exposure)
ನಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗದ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ನೋವಿನಿಂದ ಓಡಿ ಹೋಗಬೇಡಿ. ನೋವು ಅಥವಾ ಆತಂಕವಾದಾಗ ಅದರ ಜೊತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕಳೆಯಿರಿ. ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಮೆದುಳಿಗೆ ನೀವೇ ಕಲಿಸಿಕೊಡಿ.
5.ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯ ನಿಮಗಾಗಿ ಇರಲಿ (Predictable Evening Ritual)
ದಿನದ ಅಂತ್ಯವು ಶಾಂತವಾಗಿರಲಿ. ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ಜರ್ನಲಿಂಗ್ (ಮನದಾಳದ ಮಾತು ಬರೆಯುವುದು), ಲಘು ವ್ಯಾಯಾಮ ಅಥವಾ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವಂತಹ ಹವ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇದು ನಿಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ “ಈಗ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯ” ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
