ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ: ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಅಂದ ಕೂಡಲೇ ನಮಗೆ ಮೊದಲು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದು ಮಾಯಾನಗರಿ ಮುಂಬೈ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೆದಕುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಅಚ್ಚರಿಯ ಸತ್ಯವೊಂದು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು ಮುಂಬೈ ಅಥವಾ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಧಾನಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ!
1907ರಲ್ಲೇ ಶುರುವಾಗಿತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ಮ್ಯಾಜಿಕ್: ಇಂದು ನಾವು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 1907ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸಿನೆಮಾ ಹಾಲ್ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಈ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಏನಿತ್ತು ಇದರ ಹೆಸರು? ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದ ಹೆಸರು ‘ಎಲ್ಪಿನಸ್ಟೋನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್’ (Elphinstone Picture Palace). ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಜಮ್‌ಶೆಡ್‌ಜಿ ಫ್ರಾಮ್‌ಜಿ ಮದನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ‘ಮದನ್ ಥಿಯೇಟರ್ಸ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಸಿನಿಮಾ ಚೈನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಜಮ್‌ಶೆಡ್‌ಜಿ ಫ್ರಾಮ್‌ಜಿ ಮದನ್ ಎಂಬ ದೈತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆ: ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜಮ್‌ಶೆಡ್‌ಜಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸಗಾರನಾಗಿದ್ದ ಇವರು, ನಂತರ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ಬಂದು ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕನಸು ಕಂಡರು. 1902ರಲ್ಲೇ ಬಯಲು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ‘ಬಯೋಸ್ಕೋಪ್’ ಮೂಲಕ ಸಿನಿಮಾ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇವರು, ಕೊನೆಗೆ 1907ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕಾ ಚಿತ್ರಮಂದಿರವನ್ನೇ ಕಟ್ಟಿಬಿಟ್ಟರು.
ಚಾಪ್ಲಿನ್ ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಅಂತ್ಯ: ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಪಿನಸ್ಟೋನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಮಿನರ್ವಾ’ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಾಲಿಯುಡ್ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗೆ ಈ ಥಿಯೇಟರ್ ಬಹಳ ಫೇಮಸ್ ಆಗಿತ್ತು. ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿತು. ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಸ್ಯ ನಟ ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ‘ಚಾಪ್ಲಿನ್ ಸಿನಿಮಾ’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಕಾಲದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2003ರಲ್ಲಿ ನೆಲಸಮ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ್ದ ಒಂದು ಭವ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟ ಸೇರಿತು.
