ಮುಂಬೈ: ದೇಶದ ಕರೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ. ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಪಾಲಿಮರ್ (ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್) ನೋಟುಗಳನ್ನು 2027ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಲಾ 100 ಕೋಟಿ ನೋಟುಗಳಂತೆ ಒಟ್ಟು 200 ಕೋಟಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.
ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2027ರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಜಾರಿ
ಆರ್‌ಬಿಐ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮುಖಬೆಲೆಯ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಮರ್ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.
ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟು 200 ಕೋಟಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಿದೆ.
* ₹10 ಮುಖಬೆಲೆಯ 100 ಕೋಟಿ ನೋಟುಗಳು.
* ₹20 ಮುಖಬೆಲೆಯ 100 ಕೋಟಿ ನೋಟುಗಳು.
* ಒಟ್ಟು 200 ಕೋಟಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು.
* ಈ ನೋಟುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮುಖಬೆಲೆ ₹3,000 ಕೋಟಿ.
2027ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈಗಿರುವ ನೋಟುಗಳ ಗಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣ
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಹೊಸ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅಳತೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಷ್ಟೇ ಇರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಗಾತ್ರದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ ಎಟಿಎಂ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ನೋಟು ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸೆನ್ಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೋಟು ವಿತರಿಸುವ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹಳೆಯ ನೋಟುಗಳಷ್ಟೇ ಇರಿಸುವುದರಿಂದ ಎಟಿಎಂ ಯಂತ್ರಗಳ ಮರು ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮರು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಯೋಜನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಆಧಾರಿತ ಕಾಗದದ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ನಿರಂತರ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹರಿದುಹೋಗುವುದು, ಕೊಳಕಾಗುವುದು, ತೇವಾಂಶದಿಂದ ಹಾಳಾಗುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅನುಕೂಲಗಳು:
* ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾಳಿಕೆ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
* ನೀರಿನಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಹಾನಿ: ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
* ಕೊಳಕು ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಪ್ರತಿರೋಧ: ದೈನಂದಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
* ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: ನಕಲಿ ನೋಟು ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟವಾಗಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಭದ್ರತಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬಹುದು.
* ಮರುಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ: ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳುವುದರಿಂದ ಹಾಳಾದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಬದಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.
ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.
ಹಳೆಯ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಪರಿಚಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅನುಮಾನಗಳಿವೆ. ಹೊಸ ನೋಟುಗಳು ಬಂದರೆ ಈಗಿರುವ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಅಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ, ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಈಗಿರುವ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವ ಹಳೆಯ ನೋಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಮುಂದೆ ಇತರೆ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಣೆ?
ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೋಟುಗಳು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಆರ್‌ಬಿಐಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಮುಖಬೆಲೆಗಳಿಗೂ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
