ನವದೆಹಲಿ- ಭಾರತವು ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿತ್ತೀಯ ಹಾಗೂ ವಿತ್ತೀಯೇತರ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೀಡಿರುವ ಹೊಸ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, 2011 ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 27.1 ರಷ್ಟಿದ್ದ ಭಾರತದ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣವು 2023 ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 2.6 ಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.
ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಕುಸಿತ
ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಕುಸಿತ:
2021 ರ ಖರೀದಿ ಶಕ್ತಿ ಸಮಾನತೆಯ (PPP) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಿನಕ್ಕೆ $3 ಆದಾಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತೀವ್ರ ಬಡತನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿದೆ.
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆದಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿದ್ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅಂತರ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಬಳಕೆ ವೆಚ್ಚದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುವ ಭಾರತದ ಗಿನಿ ಸೂಚ್ಯಂಕವು (Gini Index) 2011 ರಲ್ಲಿದ್ದ 28.78 ರಿಂದ 2023 ರಲ್ಲಿ 23 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಅಸಮಾನತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೆಳ-ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಸವಾಲುಗಳು
ತೀವ್ರ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೆಳ-ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯ ($4.2/ದಿನ) ಹಾಗೂ ಮೇಲ್-ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯ ($8.3/ದಿನ) ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ:
ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಗಾಧತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಳ-ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 342.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಹಾಗೂ ಮೇಲ್-ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 1.15 ಬಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಬಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 57 ರಷ್ಟು ಜನರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದವರೆಗಿನ ಒಂದೇ ಸುಸಂಬದ್ಧ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ (Belt) ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃಷಿಯೇತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಟ್ಟ ಬಡತನದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರಿಗಿಂತ ಶಿಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
– ತೀವ್ರ ಬಡತನ – 3 ಡಾಲರ್: 2011ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 27.1ರಷ್ಟಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣ 2023ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 2.6ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.
– ಕೆಳ ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಬಡತನ – 4.2 ಡಾಲರ್: 2011ರ ಶೇ. 57.7ರಿಂದ 2023ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 16.1ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.
– ಮೇಲ್ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಬಡತನ – 8.3 ಡಾಲರ್: ಈ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರು ಈ ಆದಾಯದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, 2011ರಿಂದ 2023ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 49.6 ಕೋಟಿ ಜನರು 4.2 ಡಾಲರ್‌ನ ಕೆಳ ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಬಡತನ ರೇಖೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಬಡತನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಡತನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲಾಗದು. 2023ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, 3 ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವವರು 7.52 ಕೋಟಿ, 4.2 ಡಾಲರ್ ಮಾನದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 34.23 ಕೋಟಿ ಹಾಗೂ 8.3 ಡಾಲರ್ ಮಾನದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 115 ಕೋಟಿ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ಇಳಿಕೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸವಾಲು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೇ ಬಡತನದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚು
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೇ ಬಡತನದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚು
ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಳ ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಬಡತನದ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರು ನಗರವಾಸಿಗಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಡತನದ ಅಪಾಯ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಟ್ಟವೂ ಬಡತನದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶಿಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಶೇ. 40ರಷ್ಟು ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ಸವಾಲನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ, ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೃಷಿಯೇತರ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಅಭಾವ ಬಡತನ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದರೂ, ಉದ್ಯೋಗದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಸ್ಥಿರತೆ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದವರೆಗೆ ಬಡತನದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದವರೆಗೆ ಬಡತನದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ
ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಬಡತನ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಬಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇ. 57ರಷ್ಟು ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇತರ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದರೂ, ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಉತ್ಪಾದಕ ಉದ್ಯೋಗ, ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಬಡತನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಅಸಮಾನತೆಯಲ್ಲೂ ಇಳಿಕೆ
ಅಸಮಾನತೆಯಲ್ಲೂ ಇಳಿಕೆ: ಗಿನಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ 23ಕ್ಕೆ ಕುಸಿತ
ಬಡತನದ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ವೆಚ್ಚದ ಅಸಮಾನತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು ವರದಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಗಿನಿ ಸೂಚ್ಯಂಕವು 2011ರಲ್ಲಿ 28.78ರಷ್ಟಿದ್ದು, 2023ರಲ್ಲಿ 23ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ 100 ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಗೃಹ ಬಳಕೆ ವೆಚ್ಚದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳ ನೈಜ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಅಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ವಾಸ್ತವಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವೇತನದಲ್ಲಿನ ಅಂತರ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಮೇಲಿನ ಶೇ. 10ರಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಮಧ್ಯಮ ವೇತನವು ಕೆಳಗಿನ ಶೇ. 10ರಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಮಧ್ಯಮ ವೇತನಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 13 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಬಡತನ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶಗಳು
ಬಡತನ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶಗಳೇನು?
ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಡತನ ಇಳಿಕೆಗೆ ಹಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
1. ಜನರ ಬಳಕೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ.
2. ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಉದ್ಯೋಗ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ.
3. ಆಹಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ.
4. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆ.
5. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಹುಆಯಾಮದ ಬಡತನದಲ್ಲಿಯೂ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ಬಹುಆಯಾಮದ ಬಡತನ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಪ್ರಕಾರ, 2005–06ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 53.8ರಷ್ಟಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣ 2019–21ರ ವೇಳೆಗೆ ಶೇ. 16.4ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಸ್ವಂತ ಬಹುಆಯಾಮದ ಬಡತನ ಅಳತೆಯು 2022–23ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 15.5ರಷ್ಟಿತ್ತು.
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆ
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆ
ಭಾರತದ ಬಡತನದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. 2005–06ರಿಂದಲೇ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಯೋಜನೆ, ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಿವೆ.
2011–12ರ ನಂತರವೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ, ಶೌಚಾಲಯ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ವಸತಿ ಹಾಗೂ ನೇರ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಯೋಜನೆ (MGNREGA), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ, ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್, ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಉಚಿತ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ವಿತರಣೆಯಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಿದೆ.
ಬಡತನ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಮುಗಿದಿದೆಯೇ?
ಬಡತನ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಮುಗಿದಿದೆಯೇ?
ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಭಾರತದ ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿಲ್ಲ.
ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಉದ್ಯೋಗದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಕೃಷಿ ಆದಾಯದ ಏರಿಳಿತ, ಖಾಸಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವೆಚ್ಚ, ಶಿಕ್ಷಣದ ದುಬಾರಿ ಶುಲ್ಕ ಹಾಗೂ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವೆಚ್ಚಗಳು ಕೆಳ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿವೆ.
ತೀವ್ರ ಬಡತನದ ರೇಖೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೂಡ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸುಭದ್ರವಾಗಿವೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚ, ಉದ್ಯೋಗ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ನಷ್ಟ ಎದುರಾದರೆ ಮತ್ತೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ದತ್ತಾಂಶವು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೇಲೆ ಸರಕಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಬೆಟ್ಟುಮಾಡಿದೆ.
