ಬೆಂಗಳೂರು: ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯ ಅವಧಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ರಜೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಗೈರಾಗುವುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗದೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಳಾ ನೌಕರರೊಬ್ಬರನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.
ಮಾತೃತ್ವವು ಮಹಿಳೆಯರ ಘನತೆ, ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಂಜೂರಾದ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಗೈರಾಗಲು ಅದನ್ನು ಆಧಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಮಹಿಳಾ ನೌಕರರೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿರುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ. ನಾಗಪ್ರಸನ್ನ ಅವರಿದ್ದ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯ ನಂತರವೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಗೈರುಹಾಜರಿ
ಪ್ರಕರಣದ ವಿವರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅರ್ಜಿದಾರ ಮಹಿಳೆ 2019ರ ಜೂನ್ 10ರಂದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞರಾಗಿ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ 2023ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಪಡೆದಿದ್ದರು.
ನಂತರ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ತಮ್ಮ ರಜೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 2024ರ ಆಗಸ್ಟ್ 14ರವರೆಗೆ ರಜೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ರಜೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕವೂ ಅವರು ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25ರಂದು ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗುವಂತೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ನೋಟಿಸ್‌ಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದ ಮಹಿಳಾ ನೌಕರರು ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಪದೇಪದೇ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.
ಜೊತೆಗೆ, ಇನ್ನಷ್ಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ರಜೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ರಜೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿದಿದ್ದರೂ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಇಲಾಖೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು.
ಸೇವೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಇಲಾಖೆಯ ಕ್ರಮ
ಮಹಿಳಾ ನೌಕರರು ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗದೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹುದ್ದೆಗೆ ಸೂಕ್ತರಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ ಅವರನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಮಹಿಳಾ ನೌಕರರು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಮಗುವಿನ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ, ಪ್ರಕರಣದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ದೊರೆತ ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರ ನಂತರವೂ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಜೆ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಆ ರಜೆಗಳ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕವೂ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಮಾತೃತ್ವದ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕರ್ತವ್ಯವೂ ಮುಖ್ಯ
ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಮಹಿಳೆಯರ ಮಾತೃತ್ವದ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನವು ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ಮಗುವಿನ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಅನಧಿಕೃತ ಗೈರುಹಾಜರಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಮಾತೃತ್ವ ರಜೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ವಿಚಾರವಾದರೆ, ಅದರ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಗೈರಾಗುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರ. ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಲುವಿನ ಸಾರವಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ
ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವವರು ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯಲು ಅನೇಕ ಯುವಜನರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದೊರೆತ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರಬಾರದು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ಮಗು ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ದೂರ ಉಳಿಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾದರೂ, ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಕರ್ತವ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನೂ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣ ನೀಡುತ್ತದೆ.
