ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಲಭಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರೆ, ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19ರಂದು ಸರಸ್ವತಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪೂಜೆಯ ಮುಹೂರ್ತ, ವಿಧಾನ, ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಮಹಾಗೌರಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯ ಮಹತ್ವದ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.
2026ರ ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆಯ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತ
ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯ ದಿನವನ್ನು ಸರಸ್ವತಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ಅಥವಾ ಸರಸ್ವತಿ ಉದ್ವಾಸನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ವಿಸರ್ಜನಾ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರಸ್ವತಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 2026, ಸೋಮವಾರ
ಮುಹೂರ್ತ ಆರಂಭ: ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3:38
ಮುಹೂರ್ತ ಮುಕ್ತಾಯ: ರಾತ್ರಿ 10:14
ಒಟ್ಟು ಅವಧಿ: 6 ಗಂಟೆ 36 ನಿಮಿಷಗಳು
ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರ ಆರಂಭ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3:38
ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರ ಮುಕ್ತಾಯ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20, ಸಂಜೆ 6:02
ಸೂಚನೆ: ಪೂಜೆಯ ಮುಹೂರ್ತ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆಚರಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ
ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆಯ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ, ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜೆ ಆರಂಭಿಸಬಹುದು.
ದೇವಿಗೆ ಹೂವು, ಅಕ್ಷತೆ, ಗಂಧ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ.
ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸಿ, ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೆನ್ನುಗಳನ್ನು ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ಇರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬಹುದು.
ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವವರು ತಮ್ಮ ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬಹುದು.
ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣು, ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಅಥವಾ ಪಾಯಸವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಮಂತ್ರ
ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವಾಗ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬಹುದು.
ಮಂತ್ರ:
“ಸರಸ್ವತಿ ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ವರದೇ ಕಾಮರೂಪಿಣಿ |
ವಿದ್ಯಾರಂಭಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಸಿದ್ಧಿರ್ಭವತು ಮೇ ಸದಾ ॥”
ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2026ರ ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆಯ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತ
ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷದಿಂದ ಹತ್ತು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೇವಿಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆ ದಿನಾಂಕ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 2026, ಸೋಮವಾರ
ಪೂಜೆ ಆರಂಭ: ಬೆಳಗ್ಗೆ 8:29
ಪೂಜೆ ಮುಕ್ತಾಯ: ಬೆಳಗ್ಗೆ 10:16
ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿ ಆರಂಭ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, ಬೆಳಗ್ಗೆ 8:27
ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿ ಮುಕ್ತಾಯ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, ಬೆಳಗ್ಗೆ 10:51
ಅಭಿಜಿತ್ ಮುಹೂರ್ತ: ಬೆಳಗ್ಗೆ 11:43ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12:29ರವರೆಗೆ
ಈ ಸಮಯಗಳು ನೀಡಲಾದ ಪಂಚಾಂಗ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ
ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಹವನದ ಬಳಿಕ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಎರಡು ವರ್ಷದಿಂದ ಹತ್ತು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಬೇಕು.
ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದು, ಆರಾಮವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಹಣೆಗೆ ಕುಂಕುಮ, ಶ್ರೀಗಂಧ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತೆಯಿಂದ ತಿಲಕವಿಟ್ಟು, ಹೂವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೋಜನವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಡಿಸಬೇಕು.
ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉಡುಗೊರೆ, ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಬಹುದು.
ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆಯ ಜೊತೆಗೆ ‘ಲಂಗುರ’ ಅಥವಾ ‘ಭೈರವ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಬಾಲಕನನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ನವರಾತ್ರಿಯ ಎಂಟನೇ ದಿನ ಮಹಾಗೌರಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ
ನವರಾತ್ರಿಯ ಎಂಟನೇ ದಿನವನ್ನು ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ಎಂಟನೇ ರೂಪವಾದ ಮಹಾಗೌರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾಗೌರಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಶಾಂತಿ, ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಶುಭಫಲಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿದೆ.
ಮಹಾಗೌರಿ ದೇವಿಯ ಕಥೆ
ಪುರಾಣದ ಕಥನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಶಿವನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದಳು. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇವಿಯ ಮೈಬಣ್ಣ ಕಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಗಂಗೆಯ ಪವಿತ್ರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ಆಕೆಯ ಮೈಬಣ್ಣ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ದೇವಿಯ ಈ ಶುಭ್ರ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ರೂಪಕ್ಕೆ ಶಿವನು ‘ಮಹಾಗೌರಿ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನೆಂಬ ಕಥೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಮಹಾಗೌರಿ ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪ
ಮಹாகೌರಿ ದೇವಿಯು ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗೂಳಿಯ ಮೇಲೆ ಆಸೀನಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಿಯ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ಡಮರು ಇರುತ್ತವೆ. ಉಳಿದ ಕೈಗಳು ಅಭಯ ಮತ್ತು ವರದ ಮುದ್ರೆಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಈ ರೂಪವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯ, ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.
ಮಹಾಗೌರಿ ದೇವಿಗೆ ಯಾವ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು?
ನವರಾತ್ರಿಯ ಎಂಟನೇ ದಿನ ಮಹಾಗೌರಿ ದೇವಿಗೆ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಹಲ್ವಾ ಮತ್ತು ಕಾಳುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂಜೆಯ ಬಳಿಕ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಕುಟುಂಬದವರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆಯ ಮಹತ್ವವೇನು?
ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ, ಜ್ಞಾನ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಅಧಿದೇವತೆಯಾದ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಾನಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬದ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿವೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ನವರಾತ್ರಿಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಕುಟುಂಬ, ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಸರಸ್ವತಿ ವಿಸರ್ಜನೆ, ಅಷ್ಟಮಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆಯ ನಿಖರ ದಿನಾಂಕ ಹಾಗೂ ಮುಹೂರ್ತವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ.
